Εργατική και Αγροτική Αυτό-διεύθυνση στην Ισπανική Επανάσταση: Ο αντιεξουσιαστικός κολλεκτιβισμός

Της Λίνας Παναγιώτου 


Mε την απόπειρα πραξικοπήματος του στρατηγού Φράνκο, πρώτα στα ισπανικά οχυρά της Β. Αφρικής την 17η Ιούλη του ’36 και την επόμενη  μέρα στις πόλεις της Ισπανίας,  ο λαός οργανώθηκε στα δύο μεγάλα συνδικάτα και επιτέθηκε ενάντια στους φασίστες.

 Η Βαρκελώνη βρέθηκε στο επίκεντρο των εξελίξεων για τους αναρχικούς. Τα άλλα δύο ισχυρά προπύργια της CNT,  η Ανδαλουσία και Σαραγόσα, είχαν πέσει στα χέρια των στασιαστών. Η  πρωτεύουσα της  Καταλονίας  σώθηκε από την συντονισμένη απάντηση των ομάδων άμυνας της CNT , ενώ οι αναρχικοί που πλειοψηφούσαν στην εργατική  τάξη της  πόλης, έλεγξαν  από την αρχή  όλη την κοινωνική ζωή. Τα κομβικά κτίρια και οι συγκοινωνίες  καταλήφθηκαν, κηρύχτηκε γενική απεργία και τα πολυάριθμα οδοφράγματα σ’ όλες τις συνοικίες  της πόλης τέθηκαν υπό τον έλεγχο της  συνομοσπονδίας.

Μπροστά σε αυτή την πραγματικότητα συγκλήθηκε  στις 20 Ιούλη  η ολομέλεια των συνδικάτων της Βαρκελώνης για να αποφασιστεί η τακτική που θα έπρεπε να ακολουθηθεί. Συνέχεια ανάγνωσης

Η Παιδεία στην Αντίσταση: σταθμός στην ιστορία του εκπαιδευτικού και του κοινωνικού κινήματος στην Ελλάδα

Του Μιχάλη Λυμπεράτου⃰


Δεν θα είχε προσλάβει ποτέ η Αντίσταση τη μαζικότητα, την απήχηση και τη δυναμική που απέκτησε, αν δεν απαντούσε και στην ανάγκη των κοινωνιών να διαφυλάξουν τον ιστό και τις κοινωνικές λειτουργίες που τις αναπαρήγαγαν. Σε αυτές ο ρόλος της εκπαίδευσης ήταν καθοριστικός στον βαθμό που διαφύλασσε την απρόσκοπτη συνέχεια της κοινωνίας και τη μετάδοση των πολιτιστικών και μορφωτικών χαρακτηριστικών της στη νεότερη γενιά. Χωρίς τη διαδικασία αυτή και οι υπόλοιπες τομές διαφύλαξης της κοινωνίας αυτής που προώθησε η Αντίσταση, όπως τα δίκτυα αλληλεγγύης που συγκροτήθηκαν, τις λαϊκές εξουσίες που γεννήθηκαν, ο αγώνας κατά της πείνας και της ωμής καταπίεσης που δόθηκε, θα έμεναν μετέωρα.

Το ευτύχημα ήταν ότι η Αντίσταση κλήθηκε να αντιμετωπίσει όχι μόνο την εκπαιδευτική καταστροφή που προκάλεσε η Κατοχή, αλλά και τα μορφωτικά εμπόδια που ταλάνιζαν την κοινωνία, διαλύοντας όλα τα ταξικά φράγματα που είχε φιλοδωρήσει τη χώρα το καθεστώς της 4ης Αυγούστου 1936, και δημιουργώντας το νέο σχολείο, εκείνο που απευθυνόταν σε όλα τα παιδιά, από κάθε κοινωνική τάξη, αγόρια και κορίτσια ισότιμα. Ένα σχολείο που αντιμετώπιζε και τον αναλφαβητισμό των μεγάλων, που επέβαλε στην κοινωνία να αναλαμβάνει αυτή και να ελέγχει την εκπαιδευτική διαδικασία, να πολεμά την πείνα και την αβιταμίνωση, ένα σχολείο που καταργούσε τη καθαρεύουσα, την αποστήθιση και τον παθητικό μαθητή, που επέκτεινε το εκπαιδευτικό έργο στην κοινωνία και το καθιστούσε τμήμα της, που το συνέδεε με την τέχνη και το θέατρο, τη μαθητική πρωτοβουλία και αγωνιστικότητα, και επέκτεινε τον κοινωνικό ρόλο του εκπαιδευτικού σε διαμορφωτή της κοινωνικής ζωής. Συνέχεια ανάγνωσης

ΤΙΠΟΤΑ ΔΕΝ ΠΑΕΙ ΧΑΜΕΝΟ

Η Αποτίμηση μιας Διημερίδας στη Λιβαδειά

Η Ομάδα Μελέτης Σύγχρονης Ιστορίας Ν. Βοιωτίας διοργανώσαμε διημερίδα στη Λιβαδειά,  τον Μάρτιο  2016, με θέμα «Λαϊκές Εξουσίες και Δομές Αυτό-οργάνωσης. Η έμπρακτη διεκδίκηση μιας άλλης κοινωνίας: Τα ιστορικά παραδείγματα».

Το σλάιντ απαιτεί την χρήση JavaScript.

Η Διημερίδα αυτή ήταν αποτέλεσμα του γεγονότος ότι στην Ομάδα, τον τελευταίο χρόνο, καταπιαστήκαμε με το μεγάλο αυτό κεφάλαιο των Λαϊκών Εξουσιών, έτσι όπως αυτές  διαμορφώθηκαν στις πόλεις και τα χωριά της Ελληνικής επικράτειας  κατά την διάρκεια της Γερμανικής Κατοχής. Το μελετήσαμε εκ παραλλήλου με την τοπική μας ιστορία, με τη λογική ότι οι ελληνικές εκδοχές του φαινομένου είναι κομμάτι της πανελλήνιας και παγκόσμιας ιστορικής προσπάθειας χειραφέτησης των ανθρώπων. Άξονας μας ήταν ο νομός Βοιωτίας και η προαγωγή της ιστοριογραφίας της περιοχής, επιχειρώντας να συγκρίνουμε το παράδειγμα των λαϊκών εξουσιών που εδώ συγκροτήθηκαν με ανάλογες εκδοχές τους στην παγκόσμια ιστορία. Συνέχεια ανάγνωσης

Ο Θατσερισμός και η καταγωγή των νεοφιλελεύθερων πολιτικών

Του Μιχάλη Λυμπεράτου


Η εποχή της Θάτσερ στη Μ. Βρετανία άλλαξε την πολιτική και την οικονομική εικόνα του κόσμου. Προσδιόρισε και προσδιορίζει τόσο την κρίση του παγκόσμιου εργατικού κινήματος, όσο και τις πολιτικές που εφαρμόζονται σε επίπεδο διεθνών οργανισμών, κρατών, κεφαλαίων και περιφερειακών οικονομικών ολοκληρώσεων τύπου Ευρωπαϊκής Ένωσης. Γιατί τα μνημόνια, οι διεθνείς χρηματοπιστωτικές παρεμβάσεις, οι στρατηγικές του κεφαλαίου σε κάθε χώρα, οι δημοσιονομικές πολιτικές προσδιορίζονται από αυτό που στην οικονομική θεωρία ονομάζεται νεοφιλελευθερισμός, παρότι κάποιοι με αστεία προσχήματα δείχνουν να το ξεχνούν (προφασιζόμενοι την ανάπτυξη). Ήταν η οικονομική πρακτική που εγκαινίασε και υλοποίησε απολύτως ακραία και αποφασιστικά η Θάτσερ στη Βρετανία στα τέλη της δεκαετίας του 1970 και για περίπου 20 χρόνια, που δεν αναιρέθηκε επί της ουσίας ποτέ,  αλλά είναι το κρατούν οικονομικό δόγμα και σήμερα, εδραιωμένο στην αναπαραγωγή όξυνσης των παγκόσμιων οικονομικών και ταξικών διαφορών,  επιδικάζοντας ένα μέλλον κοινωνικής περιθωριοποίησης για ένα μεγάλο τμήμα του βρετανικού λαού και της παγκόσμιας κοινωνίας.

Ο νεοφιλελευθερισμός ή και μονεταρισμός στη χρηματική εκδοχή του που εφάρμοσε πρώτη σε τέτοια έκταση η Θάτσερ, στηρίζεται σε μια βασική ιδέα: ότι το κράτος επεμβαίνει και δε ρυθμίζει τη ζήτηση, αλλά την προσφορά. Η ρύθμιση της ζήτησης, που εμφανίστηκε ιστορικά με τη μορφή του κευνσιανισμού, προσπάθησε να αντιμετωπίσει τις κρίσεις υπερσυσσώρευσης του κεφαλαίου, βελτιώνοντας τους όρους ζήτησης του κεφαλαίων και των προϊόντων που παρήγαγε. Γιατί κρίση υπερσυσσώρευσης σημαίνει αύξηση του όγκου και του κόστους παραγωγής, καθήλωση των διεθνών ποσοστών του κέρδους, πτώση των τιμών λόγω υπερβάλλουσας προσφοράς. Ο κευνσιανισμός, μπροστά στην τεράστια κρίση που προκλήθηκε στα 1929 επένδυσε κρατικά κεφάλαια στην οικονομία, προώθησε μεγάλη προσφορά χρήματος και χαμηλά επιτόκια, ώστε να κινηθεί ο παραγωγικός μηχανισμός λόγω και της επέκτασης της ζήτησης. Κυρίως, όμως, βελτίωσε τα εισοδήματα των εργαζομένων ώστε να ενισχυθεί η κατανάλωση και αντιμετώπιζε με παροχή εργασίας και ανάπτυξη τα υψηλά ποσοστά ανεργίας που προκαλούσε η κρίση υπερσυσσώρευσης και η καταστροφή κεφαλαίων που συνεπαγόταν. Συνέχεια ανάγνωσης

Ψήφισμα αλληλεγγύης στον Π. Αντωνόπουλο και καταδίκης του κυβερνητικού αυταρχικού κατήφορου

Σε ακραίο αυταρχικό κατήφορο οδηγείται με γοργούς ρυθμούς η κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ‐ΑΝΕΛ για να εφαρμόσει απρόσκοπτα και χωρίς ενοχλητικές παρεμβολές τη συμφωνία ΕΕ‐Τουρκίας που υπέγραψε και η ίδια.

Υπηρετώντας τους σχεδιασμούς κυβέρνησης Ε.Ε. αντιδραστικού κατεστημένου η ασφάλεια Λιμενικού κάλεσε σε προκαταρκτική εξέταση με βάση εισαγγελική παραγγελία τον εκπαιδευτικό συνδικαλιστή Παύλο Αντωνόπουλο μέλος του Συντονισμού για το Προσφυγικό‐Μεταναστευτικό Εργατικών Σωματείων Φοιτητικών Συλλόγων και Συλλογικοτήτων μέλος του ΔΣ της Ε’ ΕΛΜΕ και του ΔΣ του ΚΕΜΕΤΕ της ΟΛΜΕ με κατηγορίες για διασπορά ψευδών ειδήσεων και για διέγερση. Προφανώς η κλήση σχετίζεται με την ανακοίνωση του Συντονισμού που μοιράζεται στους πρόσφυγες στο λιμάνι του Πειραιά για τη συμφωνία Ε.Ε. – Τουρκίας και για τα δικαιώματά τους η οποία έγραφε αριθμό τηλεφώνου του Συντονισμού που ήταν στο όνομα του. Αποτελεί συνέχεια της ενοχρηστρωμένης επίθεσης συκοφαντιών και διαστρεβλώσεων από την Ένωση Λιμενικών Υπαλλήλων και από συστημικά ΜΜΕ και της στοχοποίησης των αλληλέγγυων που δεν ακολουθούν τις κυβερνητικές κατευθύνσεις. Συνέχεια ανάγνωσης

Η Λαϊκή Αυτοδιοίκηση στη Βοιωτία 1943-1945 

 

Της Χρυσαφούλας Πατρόκλου*

Οι ανάγκες της επιβίωσης, η δυναμική των συνθηκών,  η γεωγραφική θέση της Ρούμελης ως κέντρο της χώρας  και πέρασμα των μεγάλων δρόμων , απηχήσεις  και βιώματα κοινοτισμού που κουβαλούσαν οι χωρικοί καθόρισαν τις δομές αυτό-οργάνωσης που εμφανίστηκαν στην περιοχή την περίοδο της γερμανο-ιταλικής  Κατοχής.  Γιατί  για τους  κατοίκους της υπαίθρου, ήδη από τον προηγούμενο αιώνα, ήταν εύκολο  να σκεφτούν  ότι μπορούν να ζήσουν  χωρίς  κεντρική διοίκηση, ευρισκόμενοι  πιο κοντά  στις προκαπιταλιστικές μορφές οικονομίας,  κουβαλώντας   την παράδοση της μικρής  οικιακής  οικονομίας, την παράδοση της αυτάρκειας, την παράδοση της έμπρακτης αλληλεγγύης, την παράδοση των  «δανεικαρικών», τις αγγαρείες   κλπ ).

Η κατάρρευση του παλαιού κρατικού μηχανισμού κατά τη διάρκεια της Κατοχής,, η αδήριτη ανάγκη διοίκησης των απελευθερωμένων περιοχών και της συλλογικής αντιμετώπισης των προβλημάτων που προέκυπταν, καθώς  και η  κρίσιμη στήριξη του ΕΑΜ-ΕΛΑΣ, ήταν οι αποφασιστικοί εκείνοι  παράγοντες, που την δεδομένη χρονική στιγμή  όχι μόνον  στήριξαν, αλλά  και ανέπτυξαν περαιτέρω τους παλιούς θεσμούς αυτοδιοίκησης, πλουτίζοντας τους με την εμπειρία και την επιστημονική γνώση των αγωνιστών,  των νομικών και των διανοούμενων του αντιστασιακού κινήματος. Όλα τα παραπάνω επιτάχυναν τη δημιουργία των πρώτων μορφών λαϊκής εξουσίας,  που βρήκαν την πλήρη έκφραση τους  στο νομοθετικό και πολιτικοκοινωνικό έργο της ΠΕΕΑ, της κυβέρνησης των Βουνών. Συνέχεια ανάγνωσης

Η ΕΠΟΝ

Του Μιχάλη Λυμπεράτου


Η ΕΠΟΝ, η Ενιαία Πανελλαδική Οργάνωση Νέων, ιδρύθηκε στις 23 Φεβρουαρίου 1943, με πρωτοβουλία της Κεντρικής Επιτροπής του ΕΑΜ Νέων. Σε αυτή ενσωματώθηκαν η Ομοσπονδία Κομμουνιστικών Νεολαιών Ελλάδας του ΚΚΕ, η ΟΚΝΕ, που στον μεσοπόλεμο οργάνωσε όλους τους νεανικούς αγώνες της εποχής, η Σοσιαλιστική Επαναστατική Πρωτοπορία της Ελλάδας του ΣΚΕ (του κόμματος του Γ. Πασαλίδη), η Λαϊκή Επαναστατική Νεολαία της ΕΛΔ (του εαμικού κόμματος του Ηλ. Τσιριμώκου), η Αγροτική Νεολαία Ελλάδας (του Αγροτικού Κόμματος Ελλάδας του Κ. Γαβριηλίδη), η Ενιαία Εθνικοαπελευθερωτική Εργατοϋπαλληλική Νεολαία του Εργατικού ΕΑΜ, η Ενιαία Μαθητική Νεολαία, ο θεσσαλικός «Ιερός Λόχος», η «Λεύτερη Νέα», η Ένωση Νέων Αγωνιστών Ρούμελης, η Φιλική Εταιρεία Νέων.

Η ΕΠΟΝ γρήγορα εξελίχθηκε σε μια οργάνωση που συσπείρωσε την πλειοψηφία της νεολαίας της χώρας, κατακτώντας τον πρωτοφανή, για τα μέχρι τότε δεδομένα της χώρας, αριθμό των 600.000 μελών, με 32.000 μέλη της να συμμετέχουν ένοπλα και στον ΕΛΑΣ. Με κύριο πολιτικό της όργανο την εφημερίδα «Νέα Γενιά», η ΕΠΟΝ βοήθησε στην ίδρυση σχολείων, οργάνωσε συσσίτια, προσέφερε κοινωφελές έργο, βοήθησε στη Μάχη της Σοδειάς, κατέγραψε τις τεράστιες εκπαιδευτικές ελλείψεις, δημιούργησε λαϊκές βιβλιοθήκες και αναγνωστήρια, βοήθησε στη δημιουργία δεκάδων εφημερίδων και νεανικών εντύπων κλπ. Συνέχεια ανάγνωσης