Τα στρατόπεδα συγκέντρωσης της Μακρονήσου

Το στρατόπεδο «πειθαρχημένης διαβιώσεως» εγκαινιάστηκε το Νοέμβριο του 1948 από μια ομάδα 40 εξόριστων αντιστασιακών που το Δεκέμβριο αυξήθηκαν σε 1000. Το καλοκαίρι του 1949, όταν κατέρρεε το Αντάρτικο, οι εδώ πολιτικοί κρατούμενοι υπερέβαιναν τις 10 χιλιάδες. Το στρατόπεδο είχε αναπτυχθεί σε δυο τμήματα και τα φρουρούσε δύναμη χωροφυλακής.

Η συγκέντρωση των πολιτικών εξόριστων στη Μακρόνησο δεν ήταν μόνο άρρηκτα δεμένη με την πορεία του εμφυλίου, αλλά και με τα αποτελέσματα των αναμορφωτικών μεθόδων που χρησιμοποιήθηκαν στα τρία τάγματα των σκαπανέων.

Στο πιο απομακρυσμένο κακοτράχαλο και απόκρημνο τμήμα του νησιού, ο σημερινός επισκέπτης βλέπει δυο πλαγιές κατάσπαρτες με τα ερείπια των βάσεων από ξερολιθιά που στο εσωτερικό τους φύλαγαν την οικοσκευή και πάνω έστηναν το τετράγωνο αντίσκηνο όπου στέγαζε 10 ως 14 άτομα.

Β’ ΤΑΓΜΑ ΣΚΑΠΑΝΕΩΝ (Β.Ε.Τ.Ο.: Β’ ΕΙΔΙΚΟ ΤΑΓΜΑ ΟΠΛΙΤΩΝ, 1947 – 1953)

ΕΙΔΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΕΩΣ ΙΔΙΩΤΩΝ (Ε.Σ.Α.Ι) 1949 – 1950

ΣΤΡΑΤΟΠΕΔΟ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΞΟΡΙΣΤΩΝ

Μερική άποψη του Β.Ε.Τ.Ο (Καρτ-ποστάλ του 1949)

To Β’ Τάγμα Σκαπανέων μεταφέρθηκε στη Μακρόνησο από το Πόρτο – Ράφτη στις 26-28 Μαΐου 1947. Στρατοπέδευσε στην πλαγιά ενός λόφου που κατηφόριζε ανώμαλα προς τη θάλασσα ανάμεσα σε δυο χαράδρες. Η Διοίκηση εγκαταστάθηκε στο ύψωμα και οι καταυλισμοί των λόχων κοντά και παράλληλα στην ακτή.

Άγρια ερημιά, χωρίς δέντρα, χωρίς νερό, μόνο αγριόθαμνοι, πέτρες πολλές και φίδια. Η δύναμη του τάγματος που δεν υπερέβαινε τους 800 σκαπανείς, μέσα στο καλοκαίρι ξεπέρασε τις 2 χιλιάδες και στις αρχές του 1948 αγγίζει τις 5 χιλιάδες.

Αυτό το έρημο τοπίο στα δύο επόμενα χρόνια με την καταναγκαστική εργασία που συνόδευε την «αναμόρφωση» των φαντάρων, μεταβλήθηκε σε μια εκτεταμένη πολιτεία, με άφθονα κάτασπρα κτίσματα, μάντρες, αψίδες, σκοπιές, θέατρο, ξενώνα, μαγειρεία, αποχωρητήρια, περιστερεώνες κρεμαστούς κήπους, αναρρωτήριο και αμέτρητα «καλλιτεχνήματα» που κυριολεκτικά θάμπωναν τους επισκέπτες. Το μόνο που δε φαινόταν ήταν η απομόνωση των «αμετανόητων» πίσω από το «μεγάλο τοίχο». Και οι εξοντωτικές συνθήκες κάτω από τις οποίες πραγματοποιήθηκαν όλα αυτά.

Α’ ΤΑΓΜΑ ΣΚΑΠΑΝΕΩΝ (A.E.T.O.: Α’ ΕΙΔΙΚΟ ΤΑΓΜΑ ΟΠΛΙΤΩΝ) 1947-1953

ΕΙΔΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΕΩΣ ΙΔΙΩΤΩΝ (Ε.Σ.Α.Ι.) 1949-1950

ΣΤΡΑΤΟΠΕΔΟ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΞΟΡΙΣΤΩΝ – ΣΤΡΑΤΟΠΕΔΟ ΓΥΝΑΙΚΩΝ

Στις 21 Ιουλίου 1947 μεταφέρθηκε με ένα αρματαγωγό στη Μακρόνησο το Α’ Τάγμα κι εγκαταστάθηκε στο κέντρο του νησιού. Δεξιά κι αριστερά του λειτουργούσαν ήδη το Β και το Γ τάγμα. Οι λόχοι στρατοπέδου φτιάχτηκαν κοντά κοντά, ανάμεσα σε πέτρες και σκίνα.

Χαρακτηριστικά κτίρια που χτίστηκαν είναι το θέατρο, η εκκλησία και οι αρτοκλίβανοι, που σώζονται ακόμα, και το Διοικητήριο που από τα ερείπιά του φαίνεται το μεγάλο του μέγεθος.

Έργα βιτρίνας και σκοπιμότητας της κλίμακας του Β.Ε.Τ.Ο. δεν έγιναν στο Α.Ε.Τ.Ο. ούτε και οργανωμένα μορφωτικά μαθήματα. Αυτό ήταν μια πρόκληση για τη Διοίκηση του Στρατοπέδου, όταν στο γειτονικό Γ’ Τάγμα 5000 σκαπανείς εξουθενωμένοι από τα μαρτύρια είχαν μεταμορφωθεί σε «αληθινούς» Έλληνες.

Από το θέρος του 1949 το Α’ τάγμα περιλάβαινε και το Στρατόπεδο Αναμόρφωσης Πολιτικών Εξόριστων που ονομαζόταν «Ειδικό Σχολείο Αναμορφώσεως Ιδιωτών» (Ε.Σ.Α.Ι.) και ήταν τόπος βασανιστηρίων. Εκεί μεταφέρθηκαν τον Ιανουάριο του 1950 και 1200 γυναίκες από το στρατόπεδο του Τρίκκερι. Υπέστησαν και αυτές φρικτά βασανιστήρια.

TO Γ’ ΚΕΝΤΡΟ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΕΩΣ ΑΞΙΩΜΑΤΙΚΩΝ (Γ.Κ.Π.Α.) 1947-1953 και ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΜΑΚΡΟΝΗΣΟΥ (Σ.Ν.Μ.)

Ανάμεσα στο Α’ και το Γ’ τάγμα, το Σεπτέμβριο 1947 στήθηκε νέο στρατόπεδο, το Γ’ κέντρο. Εκεί απομονώθηκαν 1200 μόνιμοι και έφεδροι αξιωματικοί οι οποίοι είχαν υπηρετήσει στον ΕΛΑΣ.

Το Φεβρουάριο 1948 οι μόνιμοι αξιωματικοί (περίπου 90) αποστρατεύτηκαν και απομονώθηκαν στις ΣΦΑ. Αργότερα καθαιρέθηκαν και τον Νοέμβριο του 1948 με ισχυρή συνοδεία οδηγήθηκαν στα βόρεια του νησιού, στον Αη-Γιώργη. (Ήσαν οι πρώτοι κάτοικοι του «Στρατοπέδου Πειθαρχημένης Διαβιώσεως» των πολιτικών εξόριστων). Σε λίγο καιρό στο έρημο τοπίο υψώθηκαν ένα μεγάλο διώροφο Νοσοκομείο, Λέσχη και άλλα κτίσματα για το βοηθητικό προσωπικό και τη φρουρά. Το Νοσοκομείο που η λειτουργία του άρχισε το Νοέμβριο 1949, δηλαδή μετά τη λήξη του εμφυλίου και ακριβώς την εποχή που γίνονταν οι… «εξετάσεις» των πολιτικών εξόριστων στα αναμορφωτήρια, θεωρήθηκε «χρήσιμο έργο». Πράγματι με το Νοσοκομείο εξασφαλίστηκε η «επί τόπου» περίθαλψη των πολλών τραυματισμένων από τα βασανιστήρια ώστε να αποφεύγονται ανεπιθύμητες μεταγωγές στα νοσηλευτήρια της Αθήνας. Στο χώρο του Γ’ κέντρου τον Αύγουστο 1949 μεταφέρθηκαν μετά από 3μηνη παραμονή στις ΣΦΑ και 300 ανήλικοι πολιτικοί κρατούμενοι. Η μεταφορά έγινε για να εκτονωθεί η αίσθηση που προκάλεσε η ομαδική απόπειρα αυτοκτονίας 29 ανηλίκων από αντίδραση στην αναμόρφωση. Μετά τον εμφύλιο το Νοσοκομείο η Λέσχη κι όλα τα βοηθητικά κτίρια και εγκαταστάσεις μεταβλήθηκαν σε σωρούς ερειπίων.

ΤΟ Γ’ ΤΑΓΜΑ ΣΚΑΠΑΝΕΩΝ (Γ.Ε.Τ.Ο.: Γ’ ΕΙΔΙΚΟ ΤΑΓΜΑ ΟΠΛΙΤΩΝ) 1947-1953

Άποψη του Γ.Ε.Τ.Ο. Καρτ-ποστάλ του 1949

To Γ’ Τάγμα Σκαπανέων που ονομαζόταν και «Γαλάζιο Τάγμα», ήταν τελείως απομονωμένο.

Κατά τον Ιούνιο-Ιούλιο του 1947 μεταφέρθηκαν εκεί 2500-3000 στρατιώτες από το Ντοντουλάρ. Έγιναν πολλά «έργα» με έντονο και εξοντωτικό ρυθμό δουλειάς. Τα έργα αυτά επιδεικνύονταν στους κατάπληκτους επισκέπτες που δεν υποπτεύονταν ότι έχουν κτισθεί όπως περίπου οι πυραμίδες της Αιγύπτου από σκλάβους που δούλευαν κάτω από το βούρδουλα, που πεινούσαν και διψούσαν. Στο λοφίσκο κοντά στη θάλασσα χτίστηκε το διοικητήριο και όλες οι υπηρεσίες του. Στους λόφους εγκαταστάθηκαν οι καταυλισμοί των λόχων και ανάμεσά τους εκτείνονταν μια τεράστια πλατεία.

ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΕΣ ΦΥΛΑΚΕΣ ΑΘΗΝΩΝ (Σ.Φ.Α.) 1947-1950

Στις αρχές Αυγούστου 1947 μεταφέρθηκαν στη Μακρόνησο και οι ΣΦΑ. Το στρατόπεδο στήθηκε στη βάση μιας μεγάλης αμφιθεατρικής πλαγιάς η οποία κατηφορίζει αλλού ομαλά κι’ αλλού ανώμαλα καταλήγοντας σε έναν γραφικό όρμο με θαυμάσια ακρογιαλιά.

Από τότε και ως την κατάργηση του καθεστώτος «αναμόρφωσης», η ΣΦΑ λειτούργησε σαν τόπος βασανιστηρίων για τους υπόδικους αγωνιστές της Αριστεράς. Εκατοντάδες πολιτικοί κρατούμενοι βασανίστηκαν απάνθρωπα εκεί για να «ανανήψουν». Ανάμεσά τους και τριακόσιοι ανήλικοι.

Από το πλήθος των κτισμάτων, ως το καλοκαίρι του 1990 έχουν περισωθεί η εκκλησία, το κατάλυμα του διοικητή, το Διοικητήριο και η Λέσχη αξιωματικών. Αλλά κι αυτά χρόνο με το χρόνο καταρρέουν.

 

Πηγή: Πανελλήνια Ένωση Κρατουμένων Αγωνιστών Μακρονήσου (ΠΕΚΑΜ) 

Advertisements

προβολή ντοκιμαντέρ: «Ludlow, οι Έλληνες στους Πολέμους του Άνθρακα» (2016), σε σκηνοθεσία Λεωνίδα Βαρδαρού

Το ντοκιμαντέρ «Ludlow, οι Έλληνες στους Πολέμους του Άνθρακα» (2016), σε σκηνοθεσία Λεωνίδα Βαρδαρού, θα προβληθεί το Σάββατο 13/5 και ώρα 7:00 μ.μ. στο Δημοτικό Θέατρο – Δωδεκανήσου 5 (δίπλα στα ΚΑΠΗ). Θα ακολουθήσει συζήτηση με τον σκηνοθέτη.

Το ντοκιμαντέρ αφηγείται την ιστορία Ελλήνων μεταναστών που στις αρχές του περασμένου αιώνα, βρέθηκαν στο Κολοράντο, να δουλεύουν κάτω από απάνθρωπες συνθήκες στα ορυχεία του Ροκφέλερ και που μαζί με χιλιάδες άλλους μετανάστες ξεσηκώθηκαν, μετά τη Σφαγή του Λάντλοου, καταφεύγοντας στα όπλα για να υπερασπιστούν τη ζωή τους και το δίκιο τους.

Ο Πόλεμος του Άνθρακα στο Κολοράντο είναι μια ιστορία ξεχασμένη, φυλαγμένη ωστόσο στη μνήμη των παιδιών και των εγγονών τους που μας την μεταφέρουν με συγκίνηση και υπερηφάνεια για τους παππούδες τους και με θυμό για τις αδικίες που αντιμετωπίσανε. Η ιστορία συμπληρώνεται από συνεντεύξεις με ιστορικούς και συγγραφείς, τεκμηριώνεται με σπάνιο αρχειακό υλικό και ξαναζωντανεύει με βίντεο και φωτογραφίες της απεργίας και τις εξαιρετικές επιλογές τραγουδιών και μουσικής.

Στην Ελλάδα, το ντοκιμαντέρ πρωτοπαρουσιάστηκε τον Μάρτιο του 2016, στο 18ο Διεθνές Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης και κέρδισε το Βραβείο «Ανθρώπινες Αξίες» που απονέμεται στο καλύτερο ντοκιμαντέρ καταγραφής ιστορικής μνήμης. Τον Αύγουστο του 2016, στο 3ο Διεθνές Φεστιβάλ Ιεράπετρας, διακρίθηκε με το 2ο Βραβείο για ντοκιμαντέρ μεγάλου μήκους και τον Οκτώβριο στο 10ο Φεστιβάλ Χαλκίδας κέρδισε το βραβείο καλύτερου μοντάζ.

Η πορεία του Ludlow στο εξωτερικό, ξεκίνησε τον Ιούνιο 2016 με το 10ο Φεστιβάλ Ελληνικού Κινηματογράφου του Λος Άντζελες και συνεχίστηκε με τη συμμετοχή του στο International Film Series στο Boulder, Colorado και στο Φεστιβάλ Ελληνικού Κινηματογράφου της Αυστραλίας, στο Σίντνεϊ. Προγραμματίζονται προβολές για την άνοιξη του 2017, στη Νέα Υόρκη, τη Βοστώνη και το Σικάγο.

Η ταινία, αφιερωμένη στην ομογένεια της Αμερικής, είναι η δεύτερη της σειράς ντοκιμαντέρ για τον ελληνοαμερικανικό ριζοσπαστισμό που υλοποιεί η ομάδα επαναπατρισμένων ομογενών που ίδρυσε to 2010 την εταιρεία παραγωγής «Αποστόλης Μπερδεμπές». Η πρώτη τους παραγωγή ήταν το 2013 η βραβευμένη «Ταξισυνειδησία» σε σκηνοθεσία Κώστα Βάκκα .

Συντελεστές:

Σκηνοθέτης: Λεωνίδας Βαρδαρός

Δ/τής Φωτογραφίας: Προκόπης Δάφνος

Βοηθός σκηνοθέτη/Μοντέρ: Ξενοφώντας Βαρδαρός

Επιμέλεια Ήχου: Ανδρέας Γκόβας

Έρευνα/ιστορική επιμέλεια: Φρόσω Τσούκα

Αφήγηση: Ρήγας Αξελός

Παραγωγός: «Αποστόλης Μπερδεμπές» μη κερδοσκοπική

Δ/τες Παραγωγής: Στέφανος Πλάκας, Φρόσω Τσούκα, Λίνα Γουσίου

Το μουσικό σύνολο Ρωμιοσύνη ηχογράφησε τον λησμονημένο Ύμνο των Ανθρακωρύχων του Κολοράντο, “The Union Forever”, σε ενορχήστρωση Τεό Λαζάρου.

facebook: http://www.facebook.com/ludlow.gr

web: http://www.ludlow.gr

3ο Συνέδριο Σύγχρονης Ιστορίας με τίτλο: Διαστάσεις του Ελληνικού Εμφυλίου Πολέμου 1946-1949

Το Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών του Τμήματος Πολιτικής Επιστήμης και Ιστορίας, με την στήριξη του Ιδρύματος Σάκη Καράγιωργα, οργανώνει το 3ο Συνέδριο Σύγχρονης Ιστορίας με τίτλο:

Διαστάσεις του Ελληνικού Εμφυλίου Πολέμου 1946-1949

Το Συνέδριο θα διεξαχθεί από 7 έως 12 Δεκεμβρίου 2016 στο Αμφιθέατρο «Σάκη Καράγιωργα ΙΙ» του Παντείου Παν/μίου.

Οι πολιτικές, κοινωνικές και οικονομικές ανατροπές που συντελούνται στη διάρκεια της Κατοχής είναι καθοριστικής σημασίας κι έχουν συσωρευτική επίδραση στα χρόνια του Εμφυλίου πολέμου. Το δεύτερο συνέδριο του ΠΜΣ που έγινε τον Νοέμβριο του 2014 εξέτασε το πυκνό σε ιστορικό χρόνο διάστημα από την Απελευθέρωση στα Δεκεμβριανά, μια περίοδο στην οποία επιβεβαιώθηκαν οι πρώτες ενδείξεις ότι η χώρα οδεύει προς εμφύλια σύγκρουση. Η περίοδος μετά τα Δεκεμβριανά χαρακτηρίζεται από την αδυναμία των διαδοχικών κυβερνήσεων να επιβάλλουν την τήρηση των όρων της Συμφωνίας της Βάρκιζας του Φεβρουαρίου 1945. Επιπλέον, ο τρόπος διεξαγωγής των εκλογών τον Μάρτιο του 1946, και το δημοψήφισμα που ακολούθησε, επέτειναν την κρίση αντί να οδηγήσουν προς την εκτόνωσή της. Η κάθοδος της χώρας προς τον Εμφύλιο πόλεμο επιταχύνεται από την αυξανόμενη πόλωση που έχει εκδηλωθεί από την Απελευθέρωση με την καταλυτική συμβολή του ξένου παράγοντα και το καθεστώς έκτακτης ανάγκης που γρήγορα επιβλήθηκε. Οι νικητές των εκλογών του 1946, απρόθυμοι και αδύναμοι να αντιμετωπίσουν τα δομικά προβλήματα της χώρας, παραδίδονται στην πολιτική και στρατιωτική ηγεμονία των ΗΠΑ. Η τριετία της εμφύλιας σύγκρουσης θα ματώσει ακόμα περισσότερο τη καθημαγμένη από την Κατοχή Ελλάδα, σε μια εποχή που η υπόλοιπη Ευρώπη ανασυγκροτείται, ενώ στην Υφήλιο απλώνεται το δίχτυ του Ψυχρού Πολέμου. Οι βασικοί άξονες του συνεδρίου είναι: οι κοινωνικές διαστάσεις του Εμφυλίου, η οικονομία, η πολιτική, οι στρατιωτικές επιχειρήσεις και ο ξένος παράγοντας.

Η οργανωτική επιτροπή

Στέφανος Παπαγεωργίου, Καθηγητής, Διευθυντής ΠΜΣ του Τμήματος Πολιτικής Επιστήμης και Ιστορίας

Προκόπης Παπαστράτης, ομότιμος Καθηγητής

Ειρήνη Λαγάνη, Καθηγήτρια

Μιχάλης Λυμπεράτος, Διδάκτωρ Ιστορίας, Εντεταλμένος διδασκαλίας ΠΜΣ

Λη Σαράφη, Διδάκτωρ Ιστορίας, University of Sussex

Λουδοβίκος Κωτσονόπουλος, Διδάκτωρ Πολιτικής Επιστήμης, Εντεταλμένος διδασκαλίας ΠΜΣ

περισσότερες πληροφορίες για το πρόγραμμα εδώ

«Το ηθικό πλεονέκτημα του να Αντιστέκεσαι , Εγκλεισμός – Πολιτικοί αγώνες»

Η Ομάδα Μελέτης Σύγχρονης Ιστορίας ν. Βοιωτίας σας προσκαλεί στην εκδήλωση:

«Το ηθικό πλεονέκτημα του να Αντιστέκεσαι ,

Εγκλεισμός – Πολιτικοί αγώνες»

Oμιλητής ο Μιχάλης Λυμπεράτος, ιστορικός – διδάσκων στο Πάντειο Πανεπιστήμιο.

Στο πλαίσιο της εκδήλωσης θα παρουσιαστεί η θεατρική μουσική παράσταση ιστορικής μνήμης της Oμάδας πείρα(γ)μα πάνω στη ζωή και το θάνατο του  Ναπολέοντα Σουκατζίδη

Ο ΚΥΚΛΟΣ ΤΩΝ «ΜΑΤΑΙΩΝ» ΠΡΑΞΕΩΝ

του Σπύρου Τζόκα,

σε θεατρική διασκευή και σκηνοθεσία Αγγελικής Κασόλα.

 

Σάββατο 3/12/2016 και ώρα 7:30μ.μ. στο Δημοτικό Θέατρο Λιβαδειάς (Δωδεκανήσου 5, δίπλα στα ΚΑΠΗ)

Λίγα λόγια για την παράσταση:

Στη σκηνή εμφανίζεται ένας νεκρός που φέρει μαζί του τη βαλίτσα της μνήμης…

Είναι ο μικρασιάτης πρόσφυγας και ακροναυπλιώτης  Ναπολέοντας Σουκατζίδης. Ένας από τους 200 εκτελεσμένους κομμουνιστές  από τους Γερμανούς στο Σκοπευτήριο της Καισαριανής την ματωμένη Πρωτομαγιά του 1944…

Με τη σοφία, το άγρυπνο μάτι και την απέραντη τρυφερότητα των νεκρών για τους ζωντανούς, επιμένει η ιστορία του και η ιστορία των συντρόφων του να μη σβηστεί, η  ιστορική μνήμη να αποκατασταθεί. Και ξαναζεί για χάρη μας το τελευταίο του βράδυ στο στρατόπεδο του Χαϊδαρίου με όλες τις μνήμες από τη σύντομη ζωή του… Γνωρίζει καλά ότι τον χρειαζόμαστε πάλι σήμερα ζωντανό μέσα μας  όπως και κάθε φορά που οι καιροί απαιτούν να αγωνιζόμαστε για τη ζωή μας… Και μέσα στη βαρβαρότητα και τον εκφασισμό να επιμένουμε να οραματιζόμαστε έναν άλλο κόσμο ελευθερίας, δικαιοσύνης, ισότητας και δημοκρατίας… Ένας νεκρός που δε ζητάει το θρήνο μας αλλά που έρχεται να μας χαρίσει δύναμη από τη δύναμη που έχουμε μέσα μας, όταν το συλλογικό ασυνείδητο καθίσταται συνειδητό…

«Γιατί έρχονται στιγμές που οι νεκροί χρειάζονται τους ζωντανούς και οι ζωντανοί τους νεκρούς…»

Η παράσταση ακολουθεί το συγκλονιστικό οδοιπορικό του Ναπολέοντα Σουκατζίδη από την Προύσα που γεννήθηκε το 1909 και μετά τη μικρασιατική καταστροφή, τη μετεγκατάσταση της οικογένειας του στην Κρήτη, στο Αρκαλοχώρι του νομού Ηρακλείου, σκιαγραφεί τη ζωή και την πολιτική δράση του στην Ιεράπετρα και το Ηράκλειο έως και την σύλληψη του το 1936 με το «Ιδιώνυμο», τον ακολουθεί στην εξορία του στον Άη-Στράτη, στη φυλάκισή του στην Ακροναυπλία και στη μεταφορά του στα ναζιστικά στρατόπεδα Λάρισας και Χαϊδαρίου μέχρι και την εκτέλεσή του στο Σκοπευτήριο της Καισαριανής την Πρωτομαγιά του 1944, διαγράφοντας έτσι όλη την τραγική και συνάμα ηρωική διαδρομή της πατρίδας μας όπως έχει καταγραφεί στο ιστορικό μυθιστόρημα του Σπύρου Τζόκα “Ο ΚΥΚΛΟΣ ΤΩΝ «ΜΑΤΑΙΩΝ» ΠΡΑΞΕΩΝ” (εκδόσεις ΕΥΜΑΡΟΣ).

Η θεατρική ομάδα πείρα(γ)μα με ιδρυτικό πυρήνα τη σκηνοθέτιδα Αγγελική Κασόλα και τους ηθοποιούς Γιάννη Καρούνη και Ειρήνη Μελά,  από την ίδρυση της το 2008 μέχρι και σήμερα επιμένει να επιβιώνει ως ανεξάρτητη, αυτοχρηματοδοτούμενη, συνεργατική, επαγγελματική θεατρική ομάδα έχοντας μέχρι τώρα στο ιστορικό της 8 παραστάσεις για μικρούς και μεγάλους. Επιμένει σε ένα λαϊκό, διαδραστικό και πολιτικό θέατρο καταργώντας τον 4ο τοίχο της σκηνής.  Βασικός  σκοπός της είναι η εμψύχωση των θεατών της αλλά και των ανθρώπων που συμμετέχουν στα εργαστήρια και τις παράλληλες δράσεις της. Θεωρεί ότι η θέση της θεατρικής τέχνης είναι μέσα στην κοινωνία κι αναζητά διαρκώς τρόπους ώστε αυτός ο διάλογος να έχει διάρκεια, να παράγει κοινές δράσεις και συνέργειες αλλά και καινούργιους θεατές για το θέατρο…

Ο ΚΥΚΛΟΣ ΤΩΝ «ΜΑΤΑΙΩΝ» ΠΡΑΞΕΩΝ

ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΠΑΡΑΣΤΑΣΗΣ

Διασκευή-Σκηνοθεσία: Αγγελική Κασόλα
Μουσική επιμέλεια: Αλέξης Βάκης
Σκηνογραφική/Ενδυματολογική Επιμέλεια: Ευτυχία Ροδοπούλου

Φωτισμοί: ομάδα πείρα(γ)μα
Φωτογράφιση Χριστίνα Σαρλάμη

Υπεύθυνη Επικοινωνίας: Δέσποινα Ερρίκου

Στο ρόλο του Ναπολέοντα Σουκατζίδη ο Γιάννης Καρούνης

Στο ρόλο της αρραβωνιαστικιάς του Χαράς Λιουδάκη – Κυπραίου: η Ειρήνη Μελά

Τραγουδάει η Νατάσσα Τζαβέλλα Παπαδοπούλου

ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΠΑΡΑΣΤΑΣΗΣ: 1 ώρα και 20 λεπτά

υ.γ. Για τη θεατρική παράσταση αντί εισιτηρίου, ελεύθερη συνεισφορά.

 

Οι θεσμοί της Λαϊκής Αυτοδιοίκησης στην Ελεύθερη Ελλάδα 1841-1944

του Προκόπη Παπαστράτη⃰


Σε μία φτωχή χώρα στα Βαλκάνια, όπως η Ελλάδα την περίοδο του μεσοπολέμου, αλλά στην πραγματικότητα σε όλες τις φτωχές χώρες, η κεντρική εξουσία στην πρωτεύουσα σπάνια είναι ικανή ή ενδιαφέρεται να αντιμετωπίσει τοπικά προβλήματα σε απομονωμένες αγροτικές περιοχές.  Αυτό ισχύει και για τα  χωριά στην ορεινή περιοχή της Ευρυτανίας.  Σε ένα από αυτά τα χωριά, το Καροπλέσι, ιδρύεται η «Φιλοπρόοδος Ένωσης Καροπλεσίου» το καλοκαίρι του 1933. Σκοπός του σωματείου είναι να επιλύσει τις ντόπιες αγροτικές διαφορές (βοσκοτόπια, ζωοκλοπές ξυλεία, ποτιστικά δικαιώματα, αγροτικοί δρόμοι, κλπ) που έχουν καταστρεπτικές συνέπειες στις σχέσεις των χωριανών οι οποίοι καταφεύγουν στα δικαστήρια, 15 ώρες πεζοπορία,  ξοδεύοντας χρόνο και χρήμα. Έτσι συστήνεται «Η Συμβιβαστική Επιτροπή Καροπλεσίου» που γρήγορα εξελίσσεται σε παραδειγματικό  «Λαϊκό Δικαστήριο» με μεγάλη επιτυχία. Αυτή η προσπάθεια υιοθετείται  και από τα γειτονικά χωριά με αποτέλεσμα να αντιδράσουν οι δικηγόροι ζητώντας από τον εισαγγελέα να διατάξει τη διάλυση τους.  Η Δικτατορία του Μεταξά διαλύει το 1937 αυτά τα λαϊκά δικαστήρια μετά από επιτυχημένη τετραετή λειτουργία τους.[1]

Η Κατοχή που ακολουθεί δημιουργεί  νέες καταστάσεις με την αναχώρηση των κρατικών λειτουργών για τα μεγάλα αστικά κέντρα. Με αυτές τις συνθήκες, οι ζωοκλοπές και ληστείες ξαναεμφανίστηκαν, παραδοσιακές συνήθειες στις αγροτικές περιοχές που είχαν τα τελευταία χρόνια εξαφανιστεί. Συνέχεια

Μια ματιά στις ζαπατιστικές κοινότητες των ιθαγενών στην πολιτεία Τσιάπας, Νοτιοανατολικό Μεξικό

του Νίκου Κοκκάλα ⃰


Στις αρχές της δεκαετίας του 1990 το Μεξικό, ακολουθώντας σταθερή πορεία προς την πλήρη αποδοχή του νεοφιλελευθερισμού, ετοιμάζεται να υπογράψει τη συμφωνία για τη Ζώνη Ελεύθερου Εμπορίου της Βόρειας Αμερικής. Στα ηνία της χώρας βρίσκεται το Θεσμικό Επαναστατικό Κόμμα (Partido Revolucionario Institucional – PRI), το ίδιο κόμμα που κυβερνά επί 70 χρόνια, έχοντας δημιουργήσει μηχανισμούς και δεσμούς εξάρτησης που πολύ δύσκολα μπορούν να αντιμετωπιστούν ή να αντικατασταθούν από κάτι διαφορετικό. Η κυβέρνηση διαλαλεί την προσήλωσή της στη δημοκρατία και στον δρόμο που χαράζουν οι αναπτυγμένες χώρες.

Ωστόσο, όπως συνέβαινε πάντα και όπως συμβαίνει παντού, υπάρχει και η άλλη πλευρά. Ένα πλήθος αποκλεισμένων συρρέουν στις μεγάλες πόλεις αναζητώντας κάποια διαφορετική προοπτική για την επιβίωση. Κυρίως, κατευθύνονται στην ομοσπονδιακή πρωτεύουσα, την Πόλη του Μεξικού, η οποία γίνεται μία από τις μεγαλύτερες πληθυσμιακά πόλεις του κόσμου, υπολογίζοντας τους κατοίκους της περίπου στα 25 εκατομμύρια. Ομοίως, το μεταναστευτικό ρεύμα κατευθύνεται και προς τις ΗΠΑ, άλλοι για μόνιμη εγκατάσταση και άλλοι για εποχική απασχόληση, με όλα τα δεινά που συνοδεύουν τους μετανάστες: ανασφάλεια, καταστολή, ρατσιστικές αντιδράσεις, τοίχους-φράχτες στα σύνορα. Συνέχεια

Εργατική και Αγροτική Αυτό-διεύθυνση στην Ισπανική Επανάσταση: Ο αντιεξουσιαστικός κολλεκτιβισμός

Της Λίνας Παναγιώτου 


Mε την απόπειρα πραξικοπήματος του στρατηγού Φράνκο, πρώτα στα ισπανικά οχυρά της Β. Αφρικής την 17η Ιούλη του ’36 και την επόμενη  μέρα στις πόλεις της Ισπανίας,  ο λαός οργανώθηκε στα δύο μεγάλα συνδικάτα και επιτέθηκε ενάντια στους φασίστες.

 Η Βαρκελώνη βρέθηκε στο επίκεντρο των εξελίξεων για τους αναρχικούς. Τα άλλα δύο ισχυρά προπύργια της CNT,  η Ανδαλουσία και Σαραγόσα, είχαν πέσει στα χέρια των στασιαστών. Η  πρωτεύουσα της  Καταλονίας  σώθηκε από την συντονισμένη απάντηση των ομάδων άμυνας της CNT , ενώ οι αναρχικοί που πλειοψηφούσαν στην εργατική  τάξη της  πόλης, έλεγξαν  από την αρχή  όλη την κοινωνική ζωή. Τα κομβικά κτίρια και οι συγκοινωνίες  καταλήφθηκαν, κηρύχτηκε γενική απεργία και τα πολυάριθμα οδοφράγματα σ’ όλες τις συνοικίες  της πόλης τέθηκαν υπό τον έλεγχο της  συνομοσπονδίας.

Μπροστά σε αυτή την πραγματικότητα συγκλήθηκε  στις 20 Ιούλη  η ολομέλεια των συνδικάτων της Βαρκελώνης για να αποφασιστεί η τακτική που θα έπρεπε να ακολουθηθεί. Συνέχεια

Η Παιδεία στην Αντίσταση: σταθμός στην ιστορία του εκπαιδευτικού και του κοινωνικού κινήματος στην Ελλάδα

Του Μιχάλη Λυμπεράτου⃰


Δεν θα είχε προσλάβει ποτέ η Αντίσταση τη μαζικότητα, την απήχηση και τη δυναμική που απέκτησε, αν δεν απαντούσε και στην ανάγκη των κοινωνιών να διαφυλάξουν τον ιστό και τις κοινωνικές λειτουργίες που τις αναπαρήγαγαν. Σε αυτές ο ρόλος της εκπαίδευσης ήταν καθοριστικός στον βαθμό που διαφύλασσε την απρόσκοπτη συνέχεια της κοινωνίας και τη μετάδοση των πολιτιστικών και μορφωτικών χαρακτηριστικών της στη νεότερη γενιά. Χωρίς τη διαδικασία αυτή και οι υπόλοιπες τομές διαφύλαξης της κοινωνίας αυτής που προώθησε η Αντίσταση, όπως τα δίκτυα αλληλεγγύης που συγκροτήθηκαν, τις λαϊκές εξουσίες που γεννήθηκαν, ο αγώνας κατά της πείνας και της ωμής καταπίεσης που δόθηκε, θα έμεναν μετέωρα.

Το ευτύχημα ήταν ότι η Αντίσταση κλήθηκε να αντιμετωπίσει όχι μόνο την εκπαιδευτική καταστροφή που προκάλεσε η Κατοχή, αλλά και τα μορφωτικά εμπόδια που ταλάνιζαν την κοινωνία, διαλύοντας όλα τα ταξικά φράγματα που είχε φιλοδωρήσει τη χώρα το καθεστώς της 4ης Αυγούστου 1936, και δημιουργώντας το νέο σχολείο, εκείνο που απευθυνόταν σε όλα τα παιδιά, από κάθε κοινωνική τάξη, αγόρια και κορίτσια ισότιμα. Ένα σχολείο που αντιμετώπιζε και τον αναλφαβητισμό των μεγάλων, που επέβαλε στην κοινωνία να αναλαμβάνει αυτή και να ελέγχει την εκπαιδευτική διαδικασία, να πολεμά την πείνα και την αβιταμίνωση, ένα σχολείο που καταργούσε τη καθαρεύουσα, την αποστήθιση και τον παθητικό μαθητή, που επέκτεινε το εκπαιδευτικό έργο στην κοινωνία και το καθιστούσε τμήμα της, που το συνέδεε με την τέχνη και το θέατρο, τη μαθητική πρωτοβουλία και αγωνιστικότητα, και επέκτεινε τον κοινωνικό ρόλο του εκπαιδευτικού σε διαμορφωτή της κοινωνικής ζωής. Συνέχεια

ΤΙΠΟΤΑ ΔΕΝ ΠΑΕΙ ΧΑΜΕΝΟ

Η Αποτίμηση μιας Διημερίδας στη Λιβαδειά

Η Ομάδα Μελέτης Σύγχρονης Ιστορίας Ν. Βοιωτίας διοργανώσαμε διημερίδα στη Λιβαδειά,  τον Μάρτιο  2016, με θέμα «Λαϊκές Εξουσίες και Δομές Αυτό-οργάνωσης. Η έμπρακτη διεκδίκηση μιας άλλης κοινωνίας: Τα ιστορικά παραδείγματα».

Το σλάιντ απαιτεί την χρήση JavaScript.

Η Διημερίδα αυτή ήταν αποτέλεσμα του γεγονότος ότι στην Ομάδα, τον τελευταίο χρόνο, καταπιαστήκαμε με το μεγάλο αυτό κεφάλαιο των Λαϊκών Εξουσιών, έτσι όπως αυτές  διαμορφώθηκαν στις πόλεις και τα χωριά της Ελληνικής επικράτειας  κατά την διάρκεια της Γερμανικής Κατοχής. Το μελετήσαμε εκ παραλλήλου με την τοπική μας ιστορία, με τη λογική ότι οι ελληνικές εκδοχές του φαινομένου είναι κομμάτι της πανελλήνιας και παγκόσμιας ιστορικής προσπάθειας χειραφέτησης των ανθρώπων. Άξονας μας ήταν ο νομός Βοιωτίας και η προαγωγή της ιστοριογραφίας της περιοχής, επιχειρώντας να συγκρίνουμε το παράδειγμα των λαϊκών εξουσιών που εδώ συγκροτήθηκαν με ανάλογες εκδοχές τους στην παγκόσμια ιστορία. Συνέχεια