Η Ευρώπη: μια ήπειρος της προσφυγιάς. Μετακινήσεις πληθυσμών στον ευρωπαϊκό χώρο τον 20ο αιώνα

Του Μιχάλη Λυμπεράτου


Ίσως μια από τις μεγαλύτερες μετακινήσεις πληθυσμών στην παγκόσμια ιστορία ήταν αυτή που συντελέστηκε μετά το τέλος του 2ου Παγκοσμίου Πολέμου στην Ευρώπη. Οι προσφυγικές ροές, κυρίως σε χώρες του ανεπτυγμένου κέντρου της ηπείρου, είχαν το αντίστοιχό τους, στις εποχές των μεγάλων λιμών ή των μετακινήσεων πληθυσμών στον Ύστερο Μεσαίωνα, ή σε σχέση με τους θρησκευτικούς πολέμους,  τον 16ο αιώνα στη Γαλλία και την Ισπανία και τον Τριακονταετή Πόλεμο στο πρώτο μισό του 17ου, τουλάχιστον από την άποψη πληθυσμιακών μεγεθών. Υπερτερούσαν, επιπλέον, της μεγάλης προσφυγικής κρίσης που προκάλεσε ο Α΄ Παγκόσμιος Πόλεμος.

Πράγματι, κατά τη διάρκεια του Μεγάλου Πολέμου η Ευρώπη υπέστη το πρώτο τεράστιο σοκ μετανάστευσης και προσφυγιάς του σύγχρονου κόσμου. Τον Αύγουστο του 1914 η ρωσική κατοχή στην Ανατολική Πρωσία ανάγκασε 1.000.000 Γερμανούς να φύγουν από τις εστίες τους. Μετά από λίγο η Κατοχή από τις Κεντρικές Δυνάμεις του Βελγίου, της Βόρειας Γαλλίας, της Πολωνίας και της Λιθουανίας προκάλεσε μια αντίστοιχη μετακίνηση πληθυσμών στα εδάφη αυτά. Μόνο οι Βέλγοι πρόσφυγες στα 1914-1915 που έφτασαν στην Αυστρία και την Ολλανδία ήταν 400 χιλιάδες, ενώ 160.000 από αυτούς κατέφυγαν στο Ηνωμένο Βασίλειο, διαβιώντας σε πρόχειρα καταλύματα στις παρυφές των πόλεων. Η εισβολή της Αυστρίας στην Σερβία προκάλεσε νέα μετακίνηση πληθυσμών από κατοίκους που προσπάθησαν να διαφύγουν από το κατοχικό καθεστώς που δημιουργήθηκε. Μισό εκατομμύριο Σέρβοι κατέφυγαν σε σερβικές περιοχές μέσω των αλβανικών βουνών ή πήγαν στην Κέρκυρα, την Κορσική και την Τυνησία. Πιθανότατα, 200.000 από αυτούς πέθαναν κατά τη μετακίνησή τους. Άλλοι εγκλείστηκαν σε στρατόπεδα καταναγκαστικής εργασίας στην Αυστρία.  Συνέχεια

Πρόγραμμα Διημερίδας 19-20 Μαρτίου 2016

Λαϊκές Εξουσίες και Δομές Αυτο-οργάνωσης:

Η έμπρακτη διεκδίκηση μιας άλλης κοινωνίας

Τα ιστορικά παραδείγματα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ

Παρασκευή 18/3/2016

Προβολή ταινίας : «Και οι δήμιοι πεθαίνουν»: Φριτζ Λανγκ- Μπέρτολτ Μπρέχτ

                                                                                                7.30 μμ

Πρόκειται για μια ταινία έμπρακτης κοινωνικής αλληλεγγύης, αυτο-οργάνωσης και συλλογικού αλτρουισμού, αλλά και ύμνος στην ανθρώπινη αξιοπρέπεια, που διαπραγματεύεται το πρόβλημα με τα αντίποινα των κατακτητών στην Κατοχή και τη στάση μιας κοινωνίας που νικά και τις πιο ειδεχθείς μορφές των πρακτικών του φασισμού γιατί δεν υποκύπτει σε αυτές.

συζήτηση

Σάββατο 19/3/2016

Προεδρείο: Ντίνα Πολυτάρχου  (μέλος Ομάδας Μελέτης-μηχανικός)

 

Βασίλης Καρναβάς (εκπαιδευτικός-ερευνητής, Σύμβουλος ΙΕΠ) : «Οι κανονισμοί αυτοδιοίκησης των ελληνικών κοινοτήτων στο πλαίσιο της οθωμανικής κατοχής: Το παράδειγμα της Ικαρίας»   

                                                                                      6.30-7.00 μμ

Προκόπης Παπαστράτης (ομότιμος καθηγητής Παντείου Πανεπιστημίου): «Οι θεσμοί της λαϊκήςαυτοδιοίκησης στην Ελεύθερη Ελλάδα 1941-1944»                                                                                                                                                                                                           7.00-7.30 μμ

Μιχάλης Λυμπεράτος (διδάσκων στο Πάντειο Πανεπιστήμιο): «Παιδεία και δομές Αυτο-οργάνωσης της Εθνικής Αντίστασης στην Ελεύθερη Ελλάδα και την Βοιωτία 1941-1944»  

                                                                                         7.30-8.00 μμ

Χρυσαφούλα Πατρόκλου (μέλος Ομάδας Μελέτης, ερευνήτρια): «Η λαϊκή Αυτοδιοίκηση στη Βοιωτία 1943-1945»                                                                                                                                                                                                                                                                                                       8.00-8.30 μμ

Ελένη Πούλου (μέλος Ομάδας Μελέτης, υποψήφια διδάκτορας Κοινωνικής Πολιτικής): «Μορφές Απόδοσης Λαϊκής Δικαιοσύνης στην Βοιωτία 1943-1945» 

                                                                                           8.30-9.00 μμ

συζήτηση

 

Κυριακή 20/3/2016 (πρωί)

 

Προεδρείο: Μαρία Πιερρομπόνη (μέλος Ομάδας Μελέτης-εκπαιδευτικός)

Λη Σαράφη (διδάκτορας Ιστορίας του Πανεπιστημίου του Sussex, Λονδίνο) : «65 μέρες επαναστατικής αυτοδιαχείρισης: η Κομμούνα του Παρισιού»

                                                                              10.30-11.00 πμ

Λίνα Παναγιώτου, (μέλος της Ελευθεριακής Συνδικαλιστικής Ένωσης) :  «Εργατική και Αγροτική Αυτό-διεύθυνση στην Ισπανική Επανάσταση:Ο αντιεξουσιαστικος κολλεκτιβισμός».

                                                                               11.00-11.30 πμ

Γιώργος Αγραφιώτης (υδραυλικός, Μέλος της Ελληνικής Αποστολής στη Νικαράγουα): «Η Συγκομιδή καφέ στην Νικαράγουα την δεκαετία του 70, ένα παράδειγμα διεθνούς αλληλεγγύης»

                                                                               11.30-12.00 μμ

Νίκος Κοκκάλας (μεταφραστής): «Μια ματιά στις κοινότητες των ιθαγενών στο Τσιάπας του Μεξικού».

                                                                               12.00-12.30 μμ

Παύλος Αντωνόπουλος (εκπαιδευτικός, μέλος της Αποστολής για το Κομπάνι) : «Αυτοδιαχείριση  στην ευρύτερη περιοχή της Ροζάβα από το  2012-Λαϊκές Δημοκρατίες στο Ντομάσκ»

                                                                              12.30-1.00 μμ

Θανάσης  Κούρτης: (Μέλος Παρατηρητηρίου Διεθνών Οργανισμών και παγκοσμιοποίησης, κουρδικής καταγωγής από το Αφρίν, κοντά στο Κομπάνι): «Το Κομπάνι και η ανάδειξη του κουρδικού ζητήματος»

                                                                                                                                                1.00-1.30 μμ

 συζήτηση

Κυριακή 20/3/2016 (απόγευμα)

«Τσιριάδα:  Έπος Γελοίον»  Θεατρικό της ομάδας «Τσιριτσάντσουλες» (Π. Παντελόγλου, Ντ. Μαυρίδου,  Κ. Σκύλος,  Μαρ. Μουζάκης, Ελ. Βλάχος)  

Ο ρόλος του λαϊκού θεάτρου στις δομές αυτο-οργάνωσης της Εθνικής Αντίστασης ήταν καθοριστικός.  Πέρα από τις οργανωμένες παραστάσεις των Β. Ρώτα και Γ. Κοτζιούλα, ιδιαίτερη απήχηση είχαν και οι αυτοσχέδιες παραστάσεις με έμφαση στο κωμικό στοιχείο, που διακωμωδούσαν τους κατακτητές, τους δοσίλογους, τους μαυραγορίτες.  Μια τέτοιας δομής παράσταση είναι και η «Τσιριάδα» που γεννήθηκε και συνδέθηκε με τους κοινωνικούς αγώνες της τελευταίας δεκαετίας.

Όπως γράφει στο σημείωμα του ο σκηνοθέτης της Ομάδας Ελισσαίος Βλάχος:

 «Στην Τσιριάδα, εμπνευσμένοι από τη δουλειά των τροβαδούρων, μέσα από τραγούδια και ιστορίες, θελήσαμε να προσδιορίσουμε τη θέση μας μέσα στη λαϊκή παράδοση και να επιβεβαιώσουμε το ρόλο μας ως ατάκτως στρατευμένων καλλιτεχνών του λαϊκού θεάτρου….. Κλείνοντας 15 χρόνια τριγυρνώντας σε δρόμους και πλατείες, θεωρούμε αυτούς τους χώρους ως τους πιο ουσιαστικούς και προνομιακούς χώρους κοινωνικών και κατ΄ επέκταση καλλιτεχνικών ζυμώσεων»..

                                                                         7.00 μμ

Λήξη της Διημερίδας

1953: Η υποτίμηση του 100%

Μια ιστορική εκδοχή αντιμετώπισης οικονομικών κρίσεων

Ο κλασσικός τρόπος για να βελτιώνεται η διεθνής ανταγωνιστικότητά  μιας οικονομίας και να καλύπτει έτσι το έλλειμμα παραγωγικότητας της,  ιδίως όταν αυτό έχει προκαλέσεις υπέρογκα ελλείμματα στο ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών και το κράτος υποχρεώνεται σε εξίσου υπέρογκο δανεισμό για να καλύψει τα ελλείμματα αυτά, είναι αυτό που η οικονομική επιστήμη ονομάζει τροποποίηση  του παγκόσμιου νόμου της αξίας. Είναι η υποτίμηση του νομίσματος της χώρας που οδηγεί σε υποχώρηση τις τιμές των εξαγόμενων προϊόντων και βελτιώνει την ανταγωνιστικότητά τους στις διεθνείς αγορές. Υποτίμηση που καθιστά το χρήμα φτηνό, μειώνει τις τιμές των εγχώριων προϊόντων στο εξωτερικό,  βελτιώνει τις εγχώριες επενδύσεις, βοηθά στη σταδιακή ανανέωση του παραγωγικού εξοπλισμού και μακροπρόθεσμα αυξάνει έτσι την παραγωγικότητα της εργασίας. Επιτρέπει άμεσα τη βελτίωση του εμπορικού ισοζυγίου μιας χώρας και την βοηθά στην αντιμετώπιση προβλημάτων ρευστότητας. Το πρόβλημα με τις υποτιμήσεις είναι ότι θεωρούνται βραχυπρόθεσμες στρατηγικές, αφού αυξάνει τις τιμές των εισαγόμενων πρώτων υλών που προστίθενται στην αξία των εγχώριων προϊόντων και συνήθως μέσα σε μια εφταετία-όσο διαρκεί και ο χρόνος εμφάνισης μιας κυκλικής κρίσης- προκαλεί άνοδο της τιμής των προϊόντων αυτών και πληθωρισμό. Ωστόσο, από την άποψη της οικονομικής θεωρίας, αλλά και ιστορικά, μια υποτίμηση είναι η αποτελεσματικότερη οδός για την αντιμετώπιση μιας εθνικής οικονομικής κρίσης όταν αντιμετωπίζει διαλυτικά κοινωνικά φαινόμενα, φτάνει, βεβαίως, ένα κράτος να ελέγχει το νομισματικό του σύστημα. Συνέχεια

Το συνδικαλιστικό κίνημα των εκπαιδευτικών της Στοιχειώδους & Μέσης Εκπαίδευσης της περιόδου 1950 – 1960  Η περίπτωση της απεργίας της ΔΟΕ (Δασκάλων) του 1957.

 

Του Δημήτρη Πολυχρονιάδη*


Η Ελλάδα ανάμεσα στα χρόνια 1949 – 1963 ( Πολιτικό – Οικονομικό Πλαίσιο της περιόδου)

Στα μέσα του εικοστού αιώνα η Ελλάδα ήταν μια χώρα 8 περίπου εκατομμυρίων κατοίκων με έντονα ακόμα της σημάδια της φτώχειας και της οικονομικής καθυστέρησης, ως συνέπεια των καταστροφικών επιπτώσεων του πρόσφατου ακόμα Β΄ παγκόσμιου πολέμου (1939 – 1945), της ξένης κατοχής (1941 – 1944) αλλά και του Ελληνικού εμφυλίου πολέμου που ακολούθησε (1946 – 1949).

Ο πολιτικός διχασμός που ακολούθησε τον εμφύλιο πόλεμο είχε σαν αποτέλεσμα να «επικρατήσει μια χωρίς προηγούμενο ανισορροπία της πολιτικής ζωής με τη δεξιά, μάλιστα την άκρα δεξιά, υποστηριζόμενη από τις αμερικανικές υπηρεσίες να παραμερίζει από την κυβέρνηση της χώρας ό, τι φιλελεύθερο και μετριοπαθές στοιχείο απέμενε και να μονοπωλεί την εξουσία»[1]. Συνέχεια