«Και οι Δήμιοι πεθαίνουν»

Εξ’ αφορμής της προβολής της ταινίας που θα «ανοίξει» σήμερα τη διημερίδα:

Λαϊκές Εξουσίες και Δομές Αυτο-οργάνωσης:

Η έμπρακτη διεκδίκηση μιας άλλης κοινωνίας.

Τα ιστορικά παραδείγματα.
19-20 Μαρτίου 2016 στη Λιβαδειά (θέατρο Μελίνα Μερκούρη – Ζάππειο)
λίγα λόγια…

ΗΠΑ 1943, Φριτς Λανγκ-Μπέρτολτ Μπρεχτ

Ο Μπρεχτ έγραψε το σενάριο της ταινίας όταν ως εξόριστος δούλευε στο Χόλυγουντ. Η βασική του πρόθεση ήταν αφενός να έρθει σε επαφή με τις νέες τεχνικές κινηματογράφου που εμφανίστηκαν στην Αμερική, αφετέρου να τις αξιοποιήσει ώστε να χρησιμοποιήσει τη μαζική τέχνη που λέγεται κινηματογράφος για τον αγώνα ενάντια στο φασισμό. Στηριζόμενος στη ρεαλιστική αφήγηση αξιοποίησε μια καταπληκτική θεματική πολυμέρεια: ιστορίες για δικτάτορες, για κλόουν και εγκληματίες, γι’ αντιστασιακούς αγωνιστές και συνεργάτες του εχθρού, για ιστορικές προσωπικότητες και ανθρώπους της καθημερινής ζωής,  αλλά και μύθους εμπνευσμένους από μια όπερα ή από μια άλλη δραματική ιστορική ταινία.

Ο Μπρεχτ ήθελε, όμως, να ανατρέψει το καθεστώς σεναρίων στο Χόλιγουντ, όπου ακόμα και τα πιο σοβαρά θέματα προσελάμβαναν  αισθηματικό περιεχόμενο, πράγμα που διαπιστώθηκε ήδη το 1942 κατά το γράψιμο του σεναρίου του «Και οι δήμιοι πεθαίνουν». Αρχικά ο Μπρεχτ δούλεψε για μια κινηματογραφική βερσιόν του «Το τραγούδι της γυναίκας του ναζί στρατιώτη» από το έργο «Ο Σβέικ στον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο». Όμως η ανάνηψη του Γερμανού στρατιώτη, η δημοκρατική αναμόρφωσή του, δεν ανταποκρινόταν πια στο κλίμα που προανήγγειλε τον ερχομό του ψυχρού πολέμου και απορρίφθηκε από τα κινηματογραφικά studio. Συνέχεια

Οι «εσωτερικοί πρόσφυγες» του εμφυλίου πολέμου. Ζητήματα χαρακτηρισμού και πρόνοιας.  

Της Βασιλικής Λάζου*


Το ζήτημα των εσωτερικών προσφύγων κατά τη διάρκεια του εμφυλίου πολέμου αποτελεί ένα θέμα σχεδόν ανεξερεύνητο στην ελληνική βιβλιογραφία[1]. Φτωχή βιβλιογραφική παραγωγή υπάρχει και σχετικά με την προνοιακή πολιτική την περίοδο του εμφυλίου πολέμου[2]. Στην περίπτωση αυτή το βιβλιογραφικό κενό είναι ακόμα μεγαλύτερο ιδιαίτερα αν συσχετιστεί με τη διερεύνηση της κρατικής οικονομικής πολιτικής[3].  Παρά τη φτωχή βιβλιογραφική παραγωγή,  η οποία μπορεί να αποδοθεί στην περιορισμένη αρχειακή διαθεσιμότητα και στο μικρό μέχρι πρόσφατα ενδιαφέρον των ερευνητών για τις κοινωνικές πτυχές του εμφυλίου, υπάρχουν πολλά ζητήματα σχετικά με το ζήτημα των εσωτερικών προσφύγων τα οποία μπορούν να διερευνηθούν. Αναφέρονται ενδεικτικά τα αίτια της μετακίνησης των εσωτερικών προσφύγων, η άφιξη και εγκατάστασή τους στα κέντρα ασφαλείας, τα κριτήρια προσδιορισμού τους ως  «συμμοριόπληκτων», ο αριθμός τους σε κάθε χρονική περίοδο, οι μορφές που έλαβε η Κοινωνική Πρόνοια την περίοδο του εμφυλίου πολέμου και οι κοινωνικές και πολιτικές της προεκτάσεις. Εκτός από την περιγραφή του θεσμικού πλαισίου πρόνοιας, η οποία είναι απαραίτητη, επειδή απουσιάζουν από τη βιβλιογραφία τέτοιου είδους μελέτες και ιδιαίτερα σε τοπικό επίπεδο, μπορούν να εξεταστούν, στο μέτρο του δυνατού, τα οικονομικά μεγέθη, οι πιστώσεις δηλαδή που δόθηκαν για τη γενικότερη περίθαλψη των προσφύγων. Επιπρόσθετα, μπορεί να διερευνηθεί η εμπειρία της εγκατάστασης και της διαβίωσης των προσφύγων στα κέντρα ασφαλείας και η αλληλεπίδρασή τους με το μόνιμο πληθυσμό. Μπορούν να εξεταστούν οι κρατικές ενέργειες για τον επαναπατρισμό των εσωτερικών προσφύγων κατά τη διάρκεια και κυρίως μετά το τέλος του εμφυλίου πολέμου. Μια ενδιαφέρουσα πτυχή τέλος αποτελούν οι δημογραφικές επιπτώσεις της μετακίνησης των πληθυσμών στα κέντρα ασφαλείας, αν και η διερεύνηση του ζητήματος αυτού απαιτεί μια ειδικότερη και πιο εκτεταμένη χρονικά μελέτη. Συνέχεια

Βιβλιο- αναγνώσεις: Της Λευτεριάς οι Αθάνατοι

 

Το σλάιντ απαιτεί την χρήση JavaScript.

Αποσπάσματα από το βιβλίο του: Κασσελούρη Β. Λάμπρου ( 1982) Της Λευτεριάς οι Αθάνατοι, Σύγχρονη Εποχή: Αθήνα (σ. 82, 87- 90)

Μίνι – βιογραφικό: ο Λάμπρος Κασσελούρης γεννήθηκε στο Φωτεινό Άρτας το 1922.Ήταν υπαξιωματικός της σχολής του ΕΛΑΣ. Μετά την απελευθέρωση συνελήφθη και καταδικάσθηκε σε ισόβια. Έκανε 19 χρόνια φυλακή. Στις φυλακές της Κέρκυρας γνωρίσθηκε με φυλακισθέντες αγωνιστές από την Λιβαδειά και την Βοιωτία γενικότερα.

Φωτογραφία: πρώτος από δεξιά είναι ο  Δημήτρης Πλ. Ρεμπάπης, Αντάρτης του ΕΛΑΣ

Επεξεργασία: Χρυσαφούλα Πατρόκλου, ερευνήτρια – μέλος της Ομάδας Μελέτης Σύγχρονης Ιστορίας ν. Βοιωτίας