Διαθέσιμο στο διαδίκτυο το πρώτο μέρος του ντοκιμαντερ «Ικαριώτες πρόσφυγες στο Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο»

Με χαρά σας ενημερώνουμε ότι το πρώτο μέρος του ντοκιμαντέρ «Ικαριώτες πρόσφυγες στο Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο»  υπό τη δημοσιογραφική έρευνα και παρουσίαση του φίλου μας δημοσιογράφου Νάσου Μπράτσου είναι πλέον διαθέσιμο στο webtv της ΕΡΤ. Μετά από πολύμηνη καθυστέρηση από τους ειδήμονες της διοίκησης της ΕΡΤ, ένα σημαντικό ιστορικό ντοκουμέντο είναι πλέον στη διάθεση του ευρύ κοινού. Στο ντοκιμαντέρ παρουσιάζονται οι μαρτυρίες των Αιγαιοπελαγιτών προσφύγων, μια εν πολλοίς άγνωστη ιστορία, κατά τη διάρκεια του Β΄ Παγκόσμιου Πολέμου όπου πάνω από 30.000 νησιώτες αναγκάστηκαν να πάρουν το δρόμο της προσφυγιάς. Μεταξύ αυτών και περίπου 3.000 Ικαριώτες.

Στο ντοκιμαντέρ οι ίδιοι οι πρόσφυγες μας διηγούνται τους τρόπους διαφυγής τους, την υποδοχή και τον τρόπο οργάνωσης της ζωής τους στην Τουρκία, στις αραβικές και αφρικανικές χώρες αλλά και τις εμπειρίες τους αναφορικά με την ένταξή τους στην εκπαιδευτική διαδικασία ως προσφυγόπουλα. Ακόμη,  μας μιλούν για τη σχέση τους με τους γηγενείς πληθυσμούς, το αντιφασιστικό κίνημα στις ένοπλες δυνάμεις της Μέσης Ανατολής, καθώς και για τον επαναπατρισμό των προσφύγων.

Ένα ντοκιμαντέρ που αξίζει να το παρακολουθήσουμε και να το διαδώσουμε αφού  θεωρούμε ότι αποτελεί κεντρικό σημείο κατανόησης, μέσω της ιστορικής συνείδησης, της σημερινής κατάστασης που βιώνουν οι πρόσφυγες, αυτή τη φορά με αντίθετη κατεύθυνση. Αυτή η κατανόηση θεωρούμε ότι γίνεται ακόμα πιο επιτακτική και αναγκαία στη παρούσα συγκυρία όπου αναδιάτασσεται η ακροδεξιά ιδεολογία τόσο στην Ελλάδα όσο και στην Ευρώπη.

Στο ντοκιμαντέρ μιλούν οι: Χριστόδουλος Σταυρινάδης (το προσφυγόπουλο που έγινε δήμαρχος Ικαρίας [2010-2014]), Μάκης Καβουριάρης (πρόσφυγας πολέμου, πανεπιστημιακός), Πάτρα Σιμάκη-Σπέη (πρόσφυγας πολέμου), Μαρία Σπανού-Πατεράκη (πρόσφυγας πολέμου), Μαρία Τσαντέ (απόγονος προσφυγικής οικογένειας), Αντιγόνη Ρωμυλίου (πρόσφυγας πολέμου & στρατιωτική νοσοκόμα στη Μέση Ανατολή), Κούλα Καβουριάρη και Πολυξένη Τριπόδη (παρέμειναν και περιγράφουν τις συνθήκες ζωής που οδήγησαν στην προσφυγιά), Στέλιος Σταμούλος (δήμαρχος Ικαρίας [2014-2019]).

Δημοσιογραφική έρευνα και παρoυσίαση: Νάσος Μπράτσος
Σκηνοθετική επιμέλεια: Πέτρος Τούμπης
Μοντάζ: Θανάσης Παπακώστας
Κάμερα: Ανδρέας Λιακόπουλος
Ηχολήπτης: Αντώνης Κυπραίος

Περιμένουμε με αγωνία και το δεύτερο μέρος!

Advertisements

Βιβλιοπαρουσίαση:»Λαϊκές Εξουσίες & Δομές Αυτό-οργάνωσης: η έμπρακτη διεκδίκηση μιας άλλης κοινωνίας.Τα ιστορικά παραδείγματα»

Laikes_Exousies_webΗ Ομάδα Μελέτης Σύγχρονης Ιστορίας ν. Βοιωτίας σας προσκαλεί στη βιβλιοπαρουσίαση:

«Λαϊκές Εξουσίες & Δομές Αυτό-οργάνωσης: η έμπρακτη διεκδίκηση μιας άλλης κοινωνίας.Τα ιστορικά παραδείγματα»

(Εκδόσεις: Νότιος Άνεμος)

Παρασκευή 12 Απριλίου 2019 και ώρα 20:00 στον «Χώρο Τέχνης και Πολιτισμού του Δήμου Λεβαδέων» – Δωδεκανήσου 5 (Πλησίον ΚΑΠΗ).

Το βιβλίο παρουσιάζει ο συγγραφέας και ιστορικός Μιχάλης Λυμπεράτος, συντονίζει η Ελένη Πούλου.

Συστατικός όρος λειτουργίας και επιβίωσης μιας κοινωνίας, όταν βρίσκεται σε κρίση λόγω έντασης των κοινωνικών ανισοτήτων στο εσωτερικό της ή καταστρατηγείται η πολιτική ελευθερία των πολιτών της, είναι η δυνατότητα της να αυτό-οργανώνεται, να αμύνεται με συνέπεια και να επεξεργάζεται, εκ νέου, τους τρόπους διαχείρισης των λειτουργιών της. Την μελέτη αυτής της δυνατότητας επιχειρεί το βιβλίο αυτό με αφορμή το παράδειγμα μιας τοπικής κοινωνίας, όπως αυτή των οικισμών της Βοιωτίας στην Κατοχή. Στην περίπτωση της φαίνεται πως η συλλογική επινοητικότητα συνδυάστηκε με το αίσθημα κοινωνικής αλληλεγγύης των ανθρώπων για να βελτιώσει, ουσιωδώς, τις συνθήκες ζωής τους.
Πρόσθετα επιχειρήθηκε και μια συγκριτική προσέγγιση του φαινομένου, τόσο διαχρονικά, όσο και σε διεθνές επίπεδο. Από την Ικαρία του 19ου αιώνα φτάσαμε στο Κομπάνι των αγώνων των Κούρδων στα 2014, διασχίζοντας τα μονοπάτια της Παρισινής Κομμούνας, δύο αιώνες πριν, την αυτό-οργάνωση των κοινοτήτων στην Ισπανία στα 1936 και το κοινοτικό μοντέλο των «Τσιάπας», στο νοτιο-ανατολικό Μεξικό, στις τελευταίες δεκαετίες του 20ου αιώνα.

 

Επιστολή διαμαρτυρίας προς την ΕΡΤ: Να προχωρήσει το ντοκιμαντέρ για τους Αιγαιοπελαγίτες πρόσφυγες στο Β’ ΠΠ

Θέμα: Δρομολόγηση του ντοκιμαντέρ για τους Αιγαιοπελαγίτες πρόσφυγες του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου

Αξιότιμοι κύριοι, Η Ομάδα Μελέτης Σύγχρονης Ιστορίας νομού Βοιωτίας έχει μοναδικό σκοπό την έρευνα, μελέτη και ανάλυση της σύγχρονης ιστορίας και ιδιαίτερα των λιγότερο γνωστών ιστορικών γεγονότων που παραμένουν ακόμα στην «αφώτιστη» πλευρά.

Εκτιμάμε ότι η σύγχρονη ιστορία έχει την ανάγκη να εμπλουτίζεται συνεχώς με τεκμηριωμένη έρευνα καθώς βρίθει από γεγονότα που είναι δυνατόν να συμβάλλουν σημαντικά στην πληρέστερη κατανόησή της και τα οποία θεωρούμε ότι για διάφορους λόγους διατηρούνται θολά.

Θέλουμε να πιστεύουμε ότι η ΕΡΤ δύναται και είναι σε θέση να συμβάλλει στην ανασύσταση του ενδιαφέροντος για τη σύγχρονη ιστορία καθώς και στην πληρέστερη διατύπωση της, μακριά από θολές και σκοτεινές προσπάθειες και ανακρίβειες διαφόρων κύκλων που επιχειρούν να επαναδιατυπώσουν την ιστορία κατά το δοκούν.  Μέλη της ομάδας έχουν, κατά καιρούς, στηρίξει την προσπάθεια της ΕΡΤ στα ιστορικά ντοκιμαντέρ.

Ομοίως στηρίξαμε εξαρχής την έρευνά σας ώστε να δημιουργηθεί ένα ντοκιμαντέρ για την προσφυγιά των Αιγαιοπελαγιτών συμπατριωτών μας στο Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Ωστόσο, αυτή η άγνωστη, παρότι πρόσφατη σελίδα της ιστορίας μας που αφορά χιλιάδες Έλληνες πρόσφυγες που πέρασαν τα σύνορα εκδιωγμένοι λόγω του πολέμου και οι οποίοι αντιμετώπισαν σκληρές συνθήκες ώστε να επιβιώσουν παραμένει καρτερικά στα συρτάρια του ραδιομεγάρου εδώ και 28 μήνες.

Η παράθεση και μόνο των ελληνικών προσφυγικών ροών με την σύγχρονη πραγματικότητα των εκατομμυρίων προσφύγων που συνεχώς κινδυνεύουν σε παρόμοιες συνθήκες θεωρούμε ότι αποτελεί κεντρικό σημείο κατανόησης, μέσω της ιστορικής συνείδησης, της σημερινής κατάστασης που βιώνουν οι πρόσφυγες, αυτή τη φορά με αντίθετη κατεύθυνση, ιδιαίτερα μέσα σ’ ένα ζοφερό πεδίο αναδιάταξης της ακροδεξιάς ιδεολογίας τόσο στην Ελλάδα όσο και στην Ευρώπη. Σ’ αυτό το πλαίσιο θεωρούμε ότι καθίσταται επιτακτική η ανάγκη της άμεσης διεκπεραίωσης κάθε εκκρεμότητας που αφορά το ντοκιμαντέρ με σκοπό τη μετάδοσή του.

Με αυτό τον τρόπο η διάσωση και διάδοση της ιστορικής μνήμης μπορεί να αξιοποιηθεί θετικά διευρύνοντας αφενός το πεδίο διαλόγου και τα όρια αυτής της ιστορικής περιόδου, αποδυναμώνοντας αφετέρου τους ακραίους κύκλους που παραχαράσσουν ή παρερμηνεύουν συστηματικά σελίδες της ιστορίας που παραμένουν άγνωστες για να εξυπηρετήσουν τα σκοτεινά πολιτικά τους συμφέροντα.

Αξιότιμοι κύριοι,

Μετά λύπης πληροφορούμεθα ότι μετά από 28 μήνες υπάρχουν σοβαρές εκκρεμότητες που εμποδίζουν τη δρομολόγηση της μετάδοσης του ντοκιμαντέρ παρά τις προσπάθειες του συντονιστή της έρευνας προς τις εκάστοτε διοικήσεις της ΕΡΤ.

Θεωρούμε ότι η ΕΡΤ είναι σε θέση και πρέπει να συμβάλλει στη διατήρηση και διάδοση της ιστορικής έρευνας και μνήμης και δηλώνουμε ότι θα συμβάλλουμε σε κάθε προσπάθεια.

Για όλους τους παραπάνω λόγους σας ζητούμε να αναλάβετε όποια πρωτοβουλία κρίνεται απαραίτητη ώστε να διεκπεραιωθεί κάθε εκκρεμότητα για την μετάδοση του ντοκιμαντέρ που θεωρούμε ότι θα είναι μια σημαντική επιτυχία στην κατεύθυνση της ιστορικής έρευνας.

Με τιμή,

ΟΜΑΔΑ ΜΕΛΕΤΗΣ ΣΥΓΧΡΟΝΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ν. ΒΟΙΩΤΙΑΣ

Η πρώτη μας έκδοση!

Με μεγάλη μας χαρά σας παρουσιάζουμε την πρώτη μας έκδοση! Πρόκειται για τα πρακτικά της διημερίδας που διοργανώσαμε πριν από δυο χρόνια με τίτλο:

praktika

«Λαϊκές Εξουσίες και Δομές Αυτο-οργάνωσης:

η έμπρακτη διεκδίκηση μιας άλλης κοινωνίας.

                     Τα ιστορικά παραδείγματα».

Ένα εγχείρημα που αποτελεί μεγάλη πρόκληση αφενός για την χρονική συγκυρία και τη θεματολογία της έκδοσης, αφετέρου για την απόφασή μας για την αυτοχρηματοδότηση της από τα μέλη της ομάδας. Το επόμενο διάστημα θα ακολουθήσουν εκδηλώσεις όπου θα παρουσιαστεί αυτή μας η προσπάθεια και ελπίζουμε σύντομα το βιβλίο να φτάσει στα χέρια σας!

Επιτυχής η εκδήλωση : «Από την Απελευθέρωση στα Δεκεμβριανά»

Με μεγάλο ενδιαφέρον παρακολούθησαν οι κάτοικοι της Λιβαδειάς την εκδήλωση που πραγματοποίησε η Ομάδα Μελέτης Σύγχρονης Ιστορίας ν. Βοιωτίας «Από την Απελευθέρωση στα Δεκεμβριανά» με αφορμή την έκδοση των πρακτικών του ομώνυμου συνεδρίου που διοργανώθηκε από το Τμήμα Πολιτικής Ιστορίας και Επιστήμης του Παντείου Πανεπιστημίου.

Στην εκδήλωση, εκτός από την εξαιρετικά διεισδυτική ανάλυση των γεγονότων του Δεκέμβρη από τον Καθηγητή κ. Προκόπη Παπαστράτη, ξεχώρισαν οι προφορικές μαρτυρίες της κ. Λούλας Μαρλάση και του κ. Βαγγέλη Πούλου οι οποίοι διηγήθηκαν με παραστατικό τρόπο τις μνήμες τους για την αντίστοιχή περίοδο στην περιοχή μας, τους οποίους και ευχαριστούμε από καρδιάς.

Το σλάιντ απαιτεί την χρήση JavaScript.

 

Εκδήλωση: Από την Απελευθέρωση στα Δεκεμβριανά, 70 χρόνια μετά

Αφισα Λιβαδειας

Η Ομάδα Μελέτης Σύγχρονης Ιστορίας ν. Βοιωτίας σας προσκαλεί στην εκδήλωση:

«Από την Απελευθέρωση στα Δεκεμβριανά»

Παρασκευή 9/11/2018 και ώρα 7:30 μ.μ. στο Δημοτικό Θέατρο Λιβαδειάς (Δωδεκανήσου 12- δίπλα στα ΚΑΠΗ)

Η Απελευθέρωση και τα Δεκεμβριανά, 70 χρόνια μετά, συνεχίζουν και θέτουν μια σειρά ζητημάτων και ερωτημάτων τα οποία παραμένουν ανοικτά και απαιτούν ενδελεχέστερη ιστορική προσέγγιση. Με αφορμή την παρουσίαση της έκδοσης των πρακτικών του Συνεδρίου του τμ. Πολιτικής Επιστήμης και Ιστορίας του Παντείου Πανεπιστημίου «Από την Απελευθέρωση στα Δεκεμβριανά: Μια τομή στην Πολιτική Ιστορία της Ελλάδας» συζητάμε για τα γεγονότα της περιόδου όπου μια κοινωνία καλείται να διαχειριστεί την ελευθερία της και ταυτόχρονα προσπαθούμε να διερευνήσουμε, να διευρύνουμε και να ανασυστήσουμε το πεδίο διαλόγου που αφορά τη γνώση της ιστορίας του τόπου μας ρίχνοντας φως σ’ αυτή μέσα από προσωπικές μαρτυρίες κατοίκων της Λιβαδειάς για τα γεγονότα της Απελευθέρωσης.

Το βιβλίο θα παρουσιάσει ο ομότιμος καθηγητής Ιστορίας του Παντείου Πανεπιστημίου Προκόπης Παπαστράτης και τη συζήτηση θα συντονίσει ο Δρ. Ιστορίας – συγγραφέας Μιχάλης Λυμπεράτος. Στην εκδήλωση θα συμβάλλουν με προσωπικές μαρτυρίες κάτοικοι της Λιβαδειάς που έζησαν τα γεγονότα της Απελευθέρωσης.

Βιβλιοπαρουσίαση: «Αιγαιοπελαγίτες πρόσφυγες στον Β΄ Παγκόσμιο πόλεμο»

Η Ομάδα Μελέτης Σύγχρονης Ιστορίας ν. Βοιωτίας  σας προσκαλεί στην παρουσίαση του βιβλίου του δημοσιογράφου Νάσου Μπράτσου:            

 «Αιγαιοπελαγίτες πρόσφυγες στον Β΄ Παγκόσμιο πόλεμο»

(Εκδόσεις Νότιος Άνεμος)

Πέμπτη 22 Μαρτίου 2018 στις 8:30 μ.μ στο Art Cafe «Αστραδενή» (Ι. Λάππα 9)

Πρόκειται για ένα βιβλίο το οποίο ρίχνει φως στις ανθρώπινες πτυχές μιας μάλλον άγνωστης μέχρι τώρα ιστορίας, της ιστορίας των Αιγαιοπελαγιτών προσφύγων κατά τη διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου. Οι ίδιοι οι πρόσφυγες διηγούνται τους τρόπους διαφυγής τους, την υποδοχή και τον τρόπο οργάνωσης της ζωής τους στην Τουρκία, τις αραβικές και αφρικανικές χώρες αλλά και τις εμπειρίες τους αναφορικά με την ένταξή τους στην εκπαιδευτική διαδικασία ως προσφυγόπουλα.

Επομένως, αποτελεί ένα βιβλίο επίκαιρο που μας υπενθυμίζει ότι η προσφυγιά δεν γνωρίζει τόπο και χρόνο. Ένα βιβλίo που μπορεί να αποτελέσει έναυσμα αναστοχασμού για το προσφυγικό ζήτημα στην ελληνική κοινωνία, ιδιαίτερα τώρα που οι έννοιες πρόσφυγας και μετανάστης χρησιμοποιούνται και ως εργαλεία ξενοφοβίας, ρατσισμού και εθνικισμού στην σύγχρονη ρητορεία.

Το βιβλίο θα παρουσιάσει ο ίδιος ο συγγραφέας Νάσος Μπράτσος (μέλος ΕΣΗΕΑ, ΓΣ ΠΟΕΣΥ) ο οποίος είναι απόγονος προσφυγικής οικογένειας του συγκεκριμένου ρεύματος. Ο ιστορικός Μιχάλης Λυμπεράτος θα συντονίσει την συζήτηση που  θα ακολουθήσει.

Μέρος των εσόδων που θα προκύψει από την πώληση των βιβλίων θα διατεθεί από τον συγγραφέα για την στήριξη της εκδοτικής προσπάθειας της Ομάδας Μελέτης Σύγχρονης Ιστορίας Ν. Βοιωτίας

Εκδήλωση: «Μακρόνησος 1947-2017, 70 χρόνια: Αναμόρφωση της σκέψης – Επιτήρηση της συνείδησης»

makronisos_web

Η Ομάδα Μελέτης Σύγχρονης Ιστορίας Ν.Βοιωτίας συζητά για το τι έγινε στο κολαστήριο της Μακρονήσου, ανασύρει μνήμες και ηρωικές συμπεριφορές, υπενθυμίζοντας την αξία της ηθικής και πνευματικής αντίστασης στο σήμερα.

Εκδήλωση:

«Μακρόνησος 1947-2017, 70 χρόνια: Αναμόρφωση της σκέψης – Επιτήρηση της συνείδησης»

Τετάρτη 13/12, ώρα 19:00 στο Δημοτικό Θέατρο Λιβαδειάς (Δωδεκανήσου 12 -δίπλα στα ΚΑΠΗ)

Προβολή ντοκυμαντέρ:

«Σαν πέτρινα λιοντάρια στην μπασιά της νύχτας» (2013), του Ολιβιέ Ζισουά

Πέμπτη 14/12, ώρα 20:00 στο Art Cafe Αστραδενή (Ι. Λάππα 9)

Εκδήλωση: «Οκτωβριανή Επανάσταση: το μεγάλο βήμα στην ανθρώπινη χειραφέτηση»

oktovriani_epanastasi (1)Η Οκτωβριανή Επανάσταση ήταν το σημαντικότερο ιστορικό γεγονός του 20ου αιώνα.

Η Ομάδα Μελέτης Σύγχρονης Ιστορίας Ν.Βοιωτίας τιμώντας τα 100 χρόνια της επανάστασης, σας καλεί σε μια συζήτηση υπενθύμισης, που θα συνδυαστεί με την προβολή της ταινίας του Sergei Eisenstein (1928)

 «OCTOBERTen Days That Shook the World»

Δευτέρα 13 Νοεμβρίου 2017
Art Cafe, Αστραδενή 19:00 μ.μ

Τα στρατόπεδα συγκέντρωσης της Μακρονήσου

Το στρατόπεδο «πειθαρχημένης διαβιώσεως» εγκαινιάστηκε το Νοέμβριο του 1948 από μια ομάδα 40 εξόριστων αντιστασιακών που το Δεκέμβριο αυξήθηκαν σε 1000. Το καλοκαίρι του 1949, όταν κατέρρεε το Αντάρτικο, οι εδώ πολιτικοί κρατούμενοι υπερέβαιναν τις 10 χιλιάδες. Το στρατόπεδο είχε αναπτυχθεί σε δυο τμήματα και τα φρουρούσε δύναμη χωροφυλακής.

Η συγκέντρωση των πολιτικών εξόριστων στη Μακρόνησο δεν ήταν μόνο άρρηκτα δεμένη με την πορεία του εμφυλίου, αλλά και με τα αποτελέσματα των αναμορφωτικών μεθόδων που χρησιμοποιήθηκαν στα τρία τάγματα των σκαπανέων.

Στο πιο απομακρυσμένο κακοτράχαλο και απόκρημνο τμήμα του νησιού, ο σημερινός επισκέπτης βλέπει δυο πλαγιές κατάσπαρτες με τα ερείπια των βάσεων από ξερολιθιά που στο εσωτερικό τους φύλαγαν την οικοσκευή και πάνω έστηναν το τετράγωνο αντίσκηνο όπου στέγαζε 10 ως 14 άτομα.

Β’ ΤΑΓΜΑ ΣΚΑΠΑΝΕΩΝ (Β.Ε.Τ.Ο.: Β’ ΕΙΔΙΚΟ ΤΑΓΜΑ ΟΠΛΙΤΩΝ, 1947 – 1953)

ΕΙΔΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΕΩΣ ΙΔΙΩΤΩΝ (Ε.Σ.Α.Ι) 1949 – 1950

ΣΤΡΑΤΟΠΕΔΟ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΞΟΡΙΣΤΩΝ

Μερική άποψη του Β.Ε.Τ.Ο (Καρτ-ποστάλ του 1949)

To Β’ Τάγμα Σκαπανέων μεταφέρθηκε στη Μακρόνησο από το Πόρτο – Ράφτη στις 26-28 Μαΐου 1947. Στρατοπέδευσε στην πλαγιά ενός λόφου που κατηφόριζε ανώμαλα προς τη θάλασσα ανάμεσα σε δυο χαράδρες. Η Διοίκηση εγκαταστάθηκε στο ύψωμα και οι καταυλισμοί των λόχων κοντά και παράλληλα στην ακτή.

Άγρια ερημιά, χωρίς δέντρα, χωρίς νερό, μόνο αγριόθαμνοι, πέτρες πολλές και φίδια. Η δύναμη του τάγματος που δεν υπερέβαινε τους 800 σκαπανείς, μέσα στο καλοκαίρι ξεπέρασε τις 2 χιλιάδες και στις αρχές του 1948 αγγίζει τις 5 χιλιάδες.

Αυτό το έρημο τοπίο στα δύο επόμενα χρόνια με την καταναγκαστική εργασία που συνόδευε την «αναμόρφωση» των φαντάρων, μεταβλήθηκε σε μια εκτεταμένη πολιτεία, με άφθονα κάτασπρα κτίσματα, μάντρες, αψίδες, σκοπιές, θέατρο, ξενώνα, μαγειρεία, αποχωρητήρια, περιστερεώνες κρεμαστούς κήπους, αναρρωτήριο και αμέτρητα «καλλιτεχνήματα» που κυριολεκτικά θάμπωναν τους επισκέπτες. Το μόνο που δε φαινόταν ήταν η απομόνωση των «αμετανόητων» πίσω από το «μεγάλο τοίχο». Και οι εξοντωτικές συνθήκες κάτω από τις οποίες πραγματοποιήθηκαν όλα αυτά.

Α’ ΤΑΓΜΑ ΣΚΑΠΑΝΕΩΝ (A.E.T.O.: Α’ ΕΙΔΙΚΟ ΤΑΓΜΑ ΟΠΛΙΤΩΝ) 1947-1953

ΕΙΔΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΕΩΣ ΙΔΙΩΤΩΝ (Ε.Σ.Α.Ι.) 1949-1950

ΣΤΡΑΤΟΠΕΔΟ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΞΟΡΙΣΤΩΝ – ΣΤΡΑΤΟΠΕΔΟ ΓΥΝΑΙΚΩΝ

Στις 21 Ιουλίου 1947 μεταφέρθηκε με ένα αρματαγωγό στη Μακρόνησο το Α’ Τάγμα κι εγκαταστάθηκε στο κέντρο του νησιού. Δεξιά κι αριστερά του λειτουργούσαν ήδη το Β και το Γ τάγμα. Οι λόχοι στρατοπέδου φτιάχτηκαν κοντά κοντά, ανάμεσα σε πέτρες και σκίνα.

Χαρακτηριστικά κτίρια που χτίστηκαν είναι το θέατρο, η εκκλησία και οι αρτοκλίβανοι, που σώζονται ακόμα, και το Διοικητήριο που από τα ερείπιά του φαίνεται το μεγάλο του μέγεθος.

Έργα βιτρίνας και σκοπιμότητας της κλίμακας του Β.Ε.Τ.Ο. δεν έγιναν στο Α.Ε.Τ.Ο. ούτε και οργανωμένα μορφωτικά μαθήματα. Αυτό ήταν μια πρόκληση για τη Διοίκηση του Στρατοπέδου, όταν στο γειτονικό Γ’ Τάγμα 5000 σκαπανείς εξουθενωμένοι από τα μαρτύρια είχαν μεταμορφωθεί σε «αληθινούς» Έλληνες.

Από το θέρος του 1949 το Α’ τάγμα περιλάβαινε και το Στρατόπεδο Αναμόρφωσης Πολιτικών Εξόριστων που ονομαζόταν «Ειδικό Σχολείο Αναμορφώσεως Ιδιωτών» (Ε.Σ.Α.Ι.) και ήταν τόπος βασανιστηρίων. Εκεί μεταφέρθηκαν τον Ιανουάριο του 1950 και 1200 γυναίκες από το στρατόπεδο του Τρίκκερι. Υπέστησαν και αυτές φρικτά βασανιστήρια.

TO Γ’ ΚΕΝΤΡΟ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΕΩΣ ΑΞΙΩΜΑΤΙΚΩΝ (Γ.Κ.Π.Α.) 1947-1953 και ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΜΑΚΡΟΝΗΣΟΥ (Σ.Ν.Μ.)

Ανάμεσα στο Α’ και το Γ’ τάγμα, το Σεπτέμβριο 1947 στήθηκε νέο στρατόπεδο, το Γ’ κέντρο. Εκεί απομονώθηκαν 1200 μόνιμοι και έφεδροι αξιωματικοί οι οποίοι είχαν υπηρετήσει στον ΕΛΑΣ.

Το Φεβρουάριο 1948 οι μόνιμοι αξιωματικοί (περίπου 90) αποστρατεύτηκαν και απομονώθηκαν στις ΣΦΑ. Αργότερα καθαιρέθηκαν και τον Νοέμβριο του 1948 με ισχυρή συνοδεία οδηγήθηκαν στα βόρεια του νησιού, στον Αη-Γιώργη. (Ήσαν οι πρώτοι κάτοικοι του «Στρατοπέδου Πειθαρχημένης Διαβιώσεως» των πολιτικών εξόριστων). Σε λίγο καιρό στο έρημο τοπίο υψώθηκαν ένα μεγάλο διώροφο Νοσοκομείο, Λέσχη και άλλα κτίσματα για το βοηθητικό προσωπικό και τη φρουρά. Το Νοσοκομείο που η λειτουργία του άρχισε το Νοέμβριο 1949, δηλαδή μετά τη λήξη του εμφυλίου και ακριβώς την εποχή που γίνονταν οι… «εξετάσεις» των πολιτικών εξόριστων στα αναμορφωτήρια, θεωρήθηκε «χρήσιμο έργο». Πράγματι με το Νοσοκομείο εξασφαλίστηκε η «επί τόπου» περίθαλψη των πολλών τραυματισμένων από τα βασανιστήρια ώστε να αποφεύγονται ανεπιθύμητες μεταγωγές στα νοσηλευτήρια της Αθήνας. Στο χώρο του Γ’ κέντρου τον Αύγουστο 1949 μεταφέρθηκαν μετά από 3μηνη παραμονή στις ΣΦΑ και 300 ανήλικοι πολιτικοί κρατούμενοι. Η μεταφορά έγινε για να εκτονωθεί η αίσθηση που προκάλεσε η ομαδική απόπειρα αυτοκτονίας 29 ανηλίκων από αντίδραση στην αναμόρφωση. Μετά τον εμφύλιο το Νοσοκομείο η Λέσχη κι όλα τα βοηθητικά κτίρια και εγκαταστάσεις μεταβλήθηκαν σε σωρούς ερειπίων.

ΤΟ Γ’ ΤΑΓΜΑ ΣΚΑΠΑΝΕΩΝ (Γ.Ε.Τ.Ο.: Γ’ ΕΙΔΙΚΟ ΤΑΓΜΑ ΟΠΛΙΤΩΝ) 1947-1953

Άποψη του Γ.Ε.Τ.Ο. Καρτ-ποστάλ του 1949

To Γ’ Τάγμα Σκαπανέων που ονομαζόταν και «Γαλάζιο Τάγμα», ήταν τελείως απομονωμένο.

Κατά τον Ιούνιο-Ιούλιο του 1947 μεταφέρθηκαν εκεί 2500-3000 στρατιώτες από το Ντοντουλάρ. Έγιναν πολλά «έργα» με έντονο και εξοντωτικό ρυθμό δουλειάς. Τα έργα αυτά επιδεικνύονταν στους κατάπληκτους επισκέπτες που δεν υποπτεύονταν ότι έχουν κτισθεί όπως περίπου οι πυραμίδες της Αιγύπτου από σκλάβους που δούλευαν κάτω από το βούρδουλα, που πεινούσαν και διψούσαν. Στο λοφίσκο κοντά στη θάλασσα χτίστηκε το διοικητήριο και όλες οι υπηρεσίες του. Στους λόφους εγκαταστάθηκαν οι καταυλισμοί των λόχων και ανάμεσά τους εκτείνονταν μια τεράστια πλατεία.

ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΕΣ ΦΥΛΑΚΕΣ ΑΘΗΝΩΝ (Σ.Φ.Α.) 1947-1950

Στις αρχές Αυγούστου 1947 μεταφέρθηκαν στη Μακρόνησο και οι ΣΦΑ. Το στρατόπεδο στήθηκε στη βάση μιας μεγάλης αμφιθεατρικής πλαγιάς η οποία κατηφορίζει αλλού ομαλά κι’ αλλού ανώμαλα καταλήγοντας σε έναν γραφικό όρμο με θαυμάσια ακρογιαλιά.

Από τότε και ως την κατάργηση του καθεστώτος «αναμόρφωσης», η ΣΦΑ λειτούργησε σαν τόπος βασανιστηρίων για τους υπόδικους αγωνιστές της Αριστεράς. Εκατοντάδες πολιτικοί κρατούμενοι βασανίστηκαν απάνθρωπα εκεί για να «ανανήψουν». Ανάμεσά τους και τριακόσιοι ανήλικοι.

Από το πλήθος των κτισμάτων, ως το καλοκαίρι του 1990 έχουν περισωθεί η εκκλησία, το κατάλυμα του διοικητή, το Διοικητήριο και η Λέσχη αξιωματικών. Αλλά κι αυτά χρόνο με το χρόνο καταρρέουν.

 

Πηγή: Πανελλήνια Ένωση Κρατουμένων Αγωνιστών Μακρονήσου (ΠΕΚΑΜ)